Viện Nghiên Cứu Phong Thủy - gần 30 năm - 4 quyết định Nhà Nước công nhận
Chia Sẻ Kiến Thức

Quẻ Tốn trên Khôn dưới là quẻ gì? Phong Địa Quan (quẻ 20): Thoán, Tượng, sáu hào

18 tháng 11, 2026 14 phút đọc Ban Truyền Thông INAFESA

Quẻ Tốn trên Khôn dưới là quẻ Phong Địa Quan, quẻ thứ 20 của Kinh Dịch. Bài cho bảng tra sáu vạch, lời quẻ, Thoán, Tượng, sáu hào theo nguyên văn Chu Dịch kèm lời giảng của Chu Hy, và bảng phân biệt với quẻ Đoài trên Khôn.

Điểm chính

  • Tốn trên, Khôn dưới là quẻ Quan, thứ 20; Đại Tượng nói «gió đi trên mặt đất» nên quẻ được gọi Phong Địa Quan[1].
  • Quẻ có bốn hào âm ở dưới, hai hào dương ở trên; Chu Hy giảng bốn hào âm cùng ngưỡng trông lên hào Cửu Ngũ[2].
  • Đoài trên, Khôn dưới là quẻ khác: Tụy (萃), thứ 45, «đầm ở trên đất»[3]. So hai quẻ ở Bảng 4.
  • Gieo được quẻ Phong Địa Quan, muốn biết ứng vào việc của mình: Viện xem riêng.

01Quẻ Tốn trên Khôn dưới là quẻ gì?

Tốn trên, Khôn dưới là quẻ Quan, quẻ thứ 20 của Kinh Dịch, tên thông dụng là Phong Địa Quan.[1]

Bản Chu Dịch ghi ở đầu quẻ: «Quẻ Quan, thứ hai mươi. Khôn ở dưới, Tốn ở trên»[1]. Sách Bản nghĩa của Chu Hy cũng ghi Khôn dưới, Tốn trên là quẻ Quan[2].

觀第二十 ䷓坤下巽上

Vì sao quẻ Quan gọi là Phong Địa?

Thuyết quái nói Khôn là đất, Tốn là cây, là gió[4]. Đại Tượng của quẻ Quan mở bằng câu «gió đi trên mặt đất»[1]. Gió (Phong) ở trên, đất (Địa) ở dưới, thêm tên quẻ là thành Phong Địa Quan. Đây là cách gọi quen của người học Dịch, đọc theo tượng gió và đất; bản Kinh ghi tên quẻ là Quan (觀).

坤為地
巽為木,為風
風行地上

Sáu vạch quẻ Phong Địa Quan đếm từ dưới lên

Viện tính lại sáu vạch bằng code rồi so với tên hào trong bản Chu Dịch: khớp. Hào dương gọi Cửu (九), hào âm gọi Lục (六); hào dưới cùng là hào 1.

Bảng 1. Sáu vạch quẻ Phong Địa Quan (quẻ 20), đọc từ trên xuống
HàoTên hàoVạchThuộc quái
6Thượng Cửu 上九liền (dương)Tốn 巽, gió, ở trên
5Cửu Ngũ 九五liền (dương)
4Lục Tứ 六四đứt (âm)
3Lục Tam 六三đứt (âm)Khôn 坤, đất, ở dưới
2Lục Nhị 六二đứt (âm)
1Sơ Lục 初六đứt (âm)

Bốn vạch đứt ở dưới, hai vạch liền ở trên. Gieo quẻ mà ra đúng hình này là bạn được quẻ Phong Địa Quan.

Hình: bốn hào âm ngưỡng trông lên Cửu Ngũ

Quẻ Phong Địa Quan: bốn hào âm ngưỡng trông lên Cửu Ngũ Sáu vạch quẻ Phong Địa Quan, đếm từ dưới lên: Sơ Lục, Lục Nhị, Lục Tam, Lục Tứ là bốn vạch đứt (âm); Cửu Ngũ và Thượng Cửu là hai vạch liền (dương). Bốn mũi tên từ bốn hào âm cùng chỉ lên hào Cửu Ngũ, theo lời Chu Hy: hào chín năm ở trên, bốn hào âm ngưỡng lên. Tốn (gió) là ba vạch trên, Khôn (đất) là ba vạch dưới. Quẻ Quan: bốn âm trông lên Cửu Ngũ Sáu vạch đếm từ dưới lên, hào dưới cùng là hào 1 Tốn · gió Khôn · đất Thượng Cửu6 Cửu Ngũ5 Lục Tứ Lục Tam Lục Nhị Sơ Lục Bốn vạch đứt (âm) ở dưới, hai vạch liền (dương) ở trên. Chu Hy: bốn hào âm cùng ngưỡng trông lên hào Cửu Ngũ, hào ở ngôi tôn, trung chính, làm chủ của quẻ. hướng trông lên Cửu Ngũ
Hình 1. Sáu vạch quẻ Phong Địa Quan xếp từ dưới lên, bốn hào âm cùng hướng lên hào Cửu Ngũ theo lời Chu Hy. Hình minh hoạ.

Đã ra quẻ Quan mà chưa biết đọc cho việc của mình: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Nhờ Viện xem quẻ

02Lời Thoán và Tượng quẻ Phong Địa Quan là gì?

Lời quẻ: rửa tay sắp tế mà chưa dâng lễ, có lòng tin, vẻ nghiêm kính. Đại Tượng: gió đi trên đất, tiên vương xem các phương, xem dân mà đặt giáo hoá.[1]

Bảng 2. Bảng tra nhanh quẻ Phong Địa Quan (Viện dịch sát)
MụcNội dung
Quái dưới, quái trênKhôn (đất) dưới, Tốn (gió) trên
Số thứ tự20
Lời quẻĐã rửa tay mà chưa dâng lễ; có lòng tin, vẻ nghiêm kính.
ThoánCái lớn đáng trông ở trên; kẻ dưới trông vào mà được cảm hoá.
Đại TượngGió đi trên mặt đất; tiên vương xem các phương, xem dân mà đặt giáo hoá.
Quẻ đứng trướcLâm (theo Tự quái)

《觀》盥而不薦。有孚顒若。

Chu Hy giảng lời quẻ

Chu Hy giảng: «Quan là có điều để bày cho người thấy mà được người ngưỡng trông. Hào chín năm ở trên, bốn hào âm ngưỡng lên; lại trong thuận ngoài tốn, mà hào chín năm lấy trung chính bày ra cho thiên hạ, nên là Quan»[2]. Chữ «quán» là sắp tế mà rửa tay. Chữ «顒» là vẻ tôn nghiêm: giữ cho trong sạch, không khinh suất dùng đến, thì lòng tin ở bên trong mà nghiêm trang đáng ngưỡng; sách răn người xem quẻ nên như thế[2].

觀者有以示人而為人所仰也九五居上四隂仰之又内順外巽而九五以中正示天下所以為觀
盥將祭而㓗手也
顒然尊嚴之貌言致其潔清而不輕於用則其孚信在中而顒然可仰戒占者冝如是也

Trích Chu Dịch, lời Thoán truyện quẻ Quan

«Cái lớn đáng trông ở trên, thuận mà tốn, lấy trung chính để cho thiên hạ trông, ấy là Quan. “Rửa tay mà chưa dâng lễ, có lòng tin nghiêm kính”: kẻ dưới trông vào mà được cảm hoá. Xem đạo thần diệu của trời thì bốn mùa không sai lệch. Thánh nhân lấy đạo thần diệu mà đặt giáo hoá, nên thiên hạ phục theo.»

《彖》曰:大觀在上,順而巽,中正以觀天下,《觀》。「盥而不薦、有孚顒若」、下觀而化也,觀天之神道而四時不忒。聖人以神道設教而天下服矣。

Chu Dịch 周易, mục «觀第二十», tờ 3a, bản trên Kanripo[1] · xem bản gốc

Đại Tượng quẻ Phong Địa Quan: gió đi trên mặt đất

Đại Tượng viết: «Gió đi trên mặt đất, ấy là quẻ Quan. Tiên vương theo đó mà đi xem xét các phương, xem dân mà đặt việc giáo hoá»[1]. Câu này cũng cho thấy Tốn (gió) ở trên, Khôn (đất) ở dưới.

《象》曰:風行地上,《觀》。先王以省方觀民設教。

Sách đã kiểm không có lời đoán quẻ Quan cho từng việc riêng. Gieo được quẻ này, muốn biết ứng vào việc của bạn: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Đặt lịch xem quẻ

03Sáu hào quẻ Quan đọc thế nào?

Đếm vạch từ dưới lên, tìm hào cần đọc trong Bảng 3a hoặc 3b, đọc lời hào rồi đọc Tiểu Tượng ngay bên cạnh.[1]

  1. 1Đếm vạch từ dưới lênVạch dưới cùng là Sơ Lục, trên cùng là Thượng Cửu (xem Bảng 1).
  2. 2Tìm hào trong bảngBa hào dưới ở Bảng 3a, ba hào trên ở Bảng 3b.
  3. 3Đọc lời hào và Tiểu TượngLời hào nói việc; Tiểu Tượng giảng thêm một câu.

Chu Hy cho một chìa khoá chung: quẻ lấy nghĩa «bày cho xem», dựa vào hào Cửu Ngũ làm chủ; các hào lấy nghĩa «trông lên», đều trông về hào Cửu Ngũ[2].

卦以觀示為義據九五為主也爻以觀瞻為義皆觀乎九五也

Ba hào dưới quẻ Phong Địa Quan

Bảng 3a. Ba hào dưới quẻ Phong Địa Quan
HàoLời hàoTiểu Tượng
Sơ Lục 初六Trông như trẻ con; tiểu nhân thì không lỗi, quân tử thì đáng thẹn.Là đạo của tiểu nhân.
Lục Nhị 六二Nhìn trộm qua khe; lợi cho sự chính của người nữ.Cũng đáng xấu hổ.
Lục Tam 六三Xem việc làm của mình mà tiến hay lui.Chưa mất đạo.

初六:童觀,小人无咎,君子吝。
《象》曰:「初六童觀」、「小人」道也。
六二:闚觀,利女貞。
《象》曰:「闚觀女貞」、亦可醜也。
六三:觀我生進退。
《象》曰:「觀我生進退」、未失道也。

Chu Hy giảng[2]: Sơ Lục âm nhu ở dưới, không thấy được xa. Lục Nhị ở trong mà trông ra ngoài, đàn ông được hào này thì không lợi. Lục Tam ở trên cùng quẻ dưới, có thể tiến có thể lui, nên chỉ xem việc mình làm thông hay tắc; người xem quẻ nên tự xét.

Ba hào trên quẻ Phong Địa Quan trông về Cửu Ngũ

Bảng 3b. Ba hào trên quẻ Phong Địa Quan
HàoLời hàoTiểu Tượng
Lục Tứ 六四Xem ánh sáng (vẻ thịnh) của nước; lợi làm khách của vua.Chuộng việc làm khách.
Cửu Ngũ 九五Xem việc làm của mình; người quân tử không lỗi.«Xem mình» là xem dân.
Thượng Cửu 上九Xem việc làm của người ấy; người quân tử không lỗi.Chí còn chưa yên.

六四:觀國之光,利用賓于王。
《象》曰:「觀國之光」、尚「賓」也。
九五:觀我生,君子无咎。
《象》曰:「觀我生」、觀民也。
上九:觀其生,君子无咎。
《象》曰:「觀其生」、志未平也。

Chu Hy giảng[2]: Lục Tứ gần hào năm nhất, lời đoán lợi cho việc vào chầu, ra làm quan. Cửu Ngũ dương cương trung chính ở ngôi tôn; ai ở ngôi này phải xét việc mình làm cũng trung chính như thế thì không lỗi. Thượng Cửu không gánh việc nhưng vẫn bị kẻ dưới trông vào, nên lời răn gần giống hào năm. Lời dịch hai bảng do Viện dịch sát chữ[1].

Đã tra ra hào cần đọc, muốn biết hào ấy ứng vào việc của bạn ra sao: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Đặt lịch xem quẻ

04Quẻ Phong Địa Quan nói gì?

Theo Chu Hy, quẻ Quan nói việc «bày cho người xem»: hào Cửu Ngũ trung chính ở trên làm chủ, bốn hào âm bên dưới ngưỡng trông lên.[2]

Lời quẻ và lời hào xoay quanh chữ Quan: người ở trên giữ mình nghiêm kính cho kẻ dưới trông vào, kẻ dưới tuỳ chỗ đứng mà trông gần hay xa. Ai muốn đọc tổng quan cát hung của các quẻ, xem bài 64 quẻ Kinh Dịch quẻ nào tốt nhất.

Quan là quẻ tháng tám

Chu Hy viết: «Quẻ này bốn âm lớn lên mà hai dương tiêu đi, chính là quẻ của tháng tám; nhưng đặt tên quẻ và lời quẻ lại lấy nghĩa khác, cũng là ý nâng dương nén âm»[2]. Nghĩa là xét theo hình vạch thì âm đang thịnh, nhưng tên quẻ và lời quẻ lại lấy nghĩa khác, có ý nâng dương nén âm.

此卦四隂長而二陽消正為八月之卦而名卦繫辭更取他義亦扶陽抑隂之意

Quan và Lâm: một bên cho, một bên cầu

Tự quái viết: «Lâm là lớn. Vật lớn rồi sau mới đáng xem, nên tiếp theo là Quan». Tạp quái viết: «Nghĩa của Lâm và Quan: một bên cho, một bên cầu»[5].

《臨》者、大也。物大然後可觀,故受之以《觀》。
《臨》《觀》之義,或與或求。

Ở quẻ Lâm, Chu Hy dẫn một thuyết («có người nói») rằng tháng tám ứng với quẻ Quan, cũng là quẻ đối ngược của Lâm[2]. Viện lật ngược sáu vạch quẻ Quan bằng code: ra Đoài dưới, Khôn trên, đúng quẻ Lâm mà Chu Hy ghi «兑下坤上».

於卦為觀亦臨之反對也

Muốn tự đọc quẻ Quan và cả 64 quẻ: học khoá Kinh Dịch PT-204. Muốn học cách bốc quẻ, đọc quẻ, đoán cát hung theo Mai Hoa: khoá Mai Hoa Dịch Số PT-ML304. Xem lịch khai giảng hoặc gọi 07.6264.1331.

Xem khoá Kinh Dịch

05Quẻ Đoài trên Khôn là quẻ gì?

Đoài trên, Khôn dưới là quẻ Tụy (萃), quẻ thứ 45, không phải quẻ Quan; Đoài là đầm nên Đại Tượng viết «đầm ở trên đất».[3]

Bản Chu Dịch ghi: «Quẻ Tụy, thứ bốn mươi lăm. Khôn ở dưới, Đoài ở trên»[3]. Thuyết quái nói Đoài là đầm[4]. Lời quẻ Tụy: hanh thông, vua đến nơi tông miếu; lợi thấy đại nhân; dùng lễ vật lớn thì tốt. Thoán giảng Tụy là tụ họp: thuận mà vui, hào cương ở giữa mà có ứng. Đại Tượng: đầm ở trên đất, người quân tử sửa sang binh khí, phòng điều không ngờ.

萃第四十五 ䷬坤下兌上
《萃》亨,王假有廟。利見大人。亨,利貞,用大牲吉。利有攸往。
《彖》曰:《萃》、聚也。順以說,剛中而應,故聚也。
《象》曰:澤上於地,《萃》。君子以除戎器,戒不虞。

Bảng so quẻ Phong Địa Quan với quẻ Tụy

Bảng 4. Tốn trên Khôn và Đoài trên Khôn: hai quẻ khác nhau
MụcQuẻ Quan 觀Quẻ Tụy 萃
Quái trênTốn 巽 (gió)Đoài 兌 (đầm)
Quái dướiKhôn 坤 (đất)Khôn 坤 (đất)
Số thứ tự2045
Kinh ghi坤下巽上坤下兌上
Tên hào (hào 1→6)初六 六二 六三 六四 九五 上九初六 六二 六三 九四 九五 上六
Hào dươnghào 5, hào 6hào 4, hào 5
Đại TượngGió đi trên mặt đấtĐầm ở trên đất

Tên hào hai quẻ do Viện tính lại bằng code, khớp bản Chu Dịch[1][3]. Hai quẻ cùng có Khôn ở dưới, chỉ khác quái trên, nên khác nhau ở hào 4 và hào 6. Muốn đọc quẻ có Khôn làm quái chính, xem bài quẻ Thuần Khôn; quẻ khác có Tốn ở trên, xem bài quẻ Phong Hỏa Gia Nhân.

06Hỏi – đáp về quẻ Phong Địa Quan

Phong Địa Quan và quẻ Quan có phải một quẻ không?

Phải. Quan (觀) là tên quẻ thứ 20 trong bản Chu Dịch. «Phong Địa» là hai tượng ghép thêm phía trước: Tốn là gió ở trên, Khôn là đất ở dưới. Gọi đủ ba phần giúp người đọc nhận ngay quẻ gồm hai quái nào.

Vì sao Kinh ghi «Khôn dưới, Tốn trên» mà tên lại đọc Phong trước?

Bản Chu Dịch ghi quái dưới trước, quái trên sau, nên quẻ Quan ghi «坤下巽上». Cách gọi Phong Địa Quan thì đọc tượng quái trên (gió) trước, tượng quái dưới (đất) sau. Hai cách cùng chỉ một quẻ; khi tra, cứ xác định quái nào nằm trên.

Quẻ Quan và quẻ Lâm liên quan thế nào?

Tự quái xếp Lâm đứng ngay trước Quan: vật lớn rồi sau mới đáng xem. Tạp quái nói Lâm là cho, Quan là cầu. Chu Hy còn dẫn một thuyết cho Quan là quẻ đối ngược của Lâm; lật ngược sáu vạch quẻ Quan thì ra Đoài dưới, Khôn trên, đúng quẻ Lâm.

Xem quẻ Quan cho việc riêng và học Kinh Dịch

Gieo ra quẻ Phong Địa Quan thì tốt hay xấu cho việc của tôi?

Lời quẻ răn giữ lòng tin, nghiêm kính; từng hào có lời riêng như Bảng 3a, 3b. Sách đã kiểm không có lời đoán riêng cho làm ăn hay tình duyên. Muốn đọc đúng việc của bạn, liên hệ Viện xem riêng hoặc nhắn Zalo.

Muốn đoán quẻ Quan theo Mai Hoa Dịch Số thì học ở đâu?

Khoá Mai Hoa Dịch Số PT-ML304 (Cấp 4, Khoa Mệnh Lý) dạy cách bốc quẻ, đọc quẻ, dự đoán cát hung; cần học xong PT-102 trước, học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa. Bài này không đoán quẻ theo Mai Hoa.

Muốn tự đọc 64 quẻ thì học khoá nào ở Viện?

Khoá Kinh Dịch PT-204 (Cấp 2, Ứng Dụng) học 64 quẻ kép và hệ thống Hào, Tượng, Từ, 12 buổi × 3 giờ tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM; cần học xong PT-ML301 trước. Hỏi ngày mở lớp ở trang lịch khai giảng.

Nguồn tham khảo

  1. Chu Dịch 周易, chính văn, mục «觀第二十» (quẻ Quan): tên quẻ tờ 1a, lời quẻ tờ 2a, Thoán tờ 3a, Đại Tượng tờ 4a, sáu hào và Tiểu Tượng tờ 5a–16a; bản TLS. Bản Kanripo KR1a0001.
  2. Chu Hy 朱熹 (đời Tống), Nguyên bản Chu Dịch Bản nghĩa 原本周易本義, quyển 1, quẻ Lâm và quẻ Quan tờ 18b–19b, bản Văn Uyên Các Tứ khố toàn thư; bản số không chấm câu, giữ đúng chữ dị thể. Bản Kanripo KR1a0031.
  3. Chu Dịch 周易, chính văn, mục «萃第四十五» (quẻ Tụy): tên quẻ tờ 1a, lời quẻ tờ 2a, Thoán tờ 3a, Đại Tượng tờ 4a; bản TLS. Bản Kanripo KR1a0001.
  4. Chu Dịch 周易, Thuyết quái truyện 說卦, tờ 11a, 13a, 17a; bản TLS. Bản Kanripo KR1a0001.
  5. Chu Dịch 周易, Tự quái truyện 序卦 tờ 1a và Tạp quái truyện 雜卦 tờ 1a; bản TLS. Bản Kanripo KR1a0001 (Tự quái) · Bản Kanripo KR1a0001 (Tạp quái).

Bài chỉ ghi những gì tra được trong các nguồn trên, cùng tên hào và quẻ lật ngược do Viện tính lại bằng code. Lời chú Chu Hy để nguyên không chấm câu. Lời dịch do Viện dịch sát chữ. Bài không luận cát hung quẻ Quan cho từng việc riêng; việc ấy cần xem quẻ cụ thể.

Bước tiếp theo

Chia Sẻ
Chia sẻ Facebook Zalo
INAFESA
Tác giả
Ban Truyền Thông INAFESA

Viện Nghiên Cứu & Ứng Dụng Kiến Trúc Phong Thủy Vào Đời Sống — biên soạn và cập nhật kiến thức phong thủy chính thống, dựa trên truyền thừa và thực hành ứng dụng.

Tìm hiểu về Viện →
Học bài bản cùng Viện

Hiểu phong thủy từ gốc, không chỉ từ mẹo

Viện INAFESA đào tạo phong thủy chính thống — chương trình từ Khai Duyên đến nâng cao, do giảng viên có truyền thừa trực tiếp hướng dẫn.

Xem chương trình đào tạo →