Viện Nghiên Cứu Phong Thủy - gần 30 năm - 4 quyết định Nhà Nước công nhận
Chia Sẻ Kiến Thức

Cúng ba ngày Tết như thế nào? Cúng mùng 1, mùng 2, mùng 3 và lễ tiễn ông bà theo phong tục

18 tháng 11, 2026 13 phút đọc Ban Truyền Thông INAFESA

Cúng ba ngày Tết theo sách Việt Nam phong tục: mồng 1 cúng gia tiên và các thần trong nhà; nhà có cha mẹ đã mất thì mồng 2 làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng cha mẹ, mồng 3 cũng như mồng 2; mồng 4 hoá vàng. Bài có bảng tra từng ngày, các bước làm lễ và lịch Tết Đinh Mùi 2027.

Điểm chính

  • Mồng 1 cúng gia tiên cùng Thổ công, Táo quân, Nghệ sư; cúng xong con cháu mừng tuổi ông bà cha mẹ.
  • Mồng 2 và mồng 3: nhà có cha mẹ đã mất làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng; nhà nghèo đem trầu cau, vàng hương đến lễ cũng được.
  • Sách ghi hoá vàng ngày mồng 4, không phải mồng 3; chỉ khi mồng 4 xấu hoặc chạm ngày tuổi chủ nhà mới hoá sớm hay muộn một ngày.
  • Tết Đinh Mùi 2027: mồng 1 là thứ Bảy 06/02/2027, mồng 4 là thứ Ba 09/02/2027.

01Cúng ba ngày Tết như thế nào, mỗi ngày cúng gì?

Mồng 1 làm cỗ cúng gia tiên và các thần trong nhà; mồng 2, mồng 3 làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng cha mẹ; mồng 4 hoá vàng. Đó là tục Tết miền Bắc đầu thế kỷ 20 mà Phan Kế Bính ghi trong sách Việt Nam phong tục (1915)[1]. Mỗi vùng, mỗi nhà có thể làm khác; bảng dưới chỉ chép điều sách ghi.

Bảng 1. Cúng ba ngày Tết và các ngày quanh Tết theo Việt Nam phong tục
NgàyCúng gì, làm gì
Ngày cuối năm (ba mươi)Đem trầu cau đi thỉnh tảo mộ phần tổ tiên, rồi về cúng Tết.
Nửa đêm rạng mồng 1Cúng giao thừa: ở thành phố bày hương án giữa sân; ở thôn quê các xóm tế giao thừa tại điếm sở.
Sáng mồng 1Làm cỗ cúng gia tiên, cúng cả Thổ công, Táo quân, Nghệ sư. Cúng xong con cháu mừng tuổi ông bà cha mẹ, lạy hai lạy.
Mồng 2Nhà có cha mẹ đã mất làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng cha mẹ. Người nghèo đem trầu cau, vàng hương đến lễ cũng được.
Mồng 3Như mồng 2.
Mồng 4Hoá vàng (lễ tiễn). Ngày ấy xấu hay chạm ngày tuổi chủ nhà thì hoá trước hoặc sau một ngày.
Mồng 7Có nhà để đến hôm nay mới hoá vàng, gọi là cúng tiễn ông vải. Cũng là ngày hạ cây nêu, gọi là ngày khai hạ.

Ý của việc cúng ba ngày Tết

Theo Phan Kế Bính, chủ ý của Tết «chỉ nhân ngày tuần tiết mà dưng cúng gia tiên»: trước là tỏ lòng thành kính thờ phụng tổ tiên, sau là được mấy ngày nhàn nhã[1]. Lễ cuối năm trước giao thừa, Viện viết riêng ở bài cúng tất niên: cách cúng, giờ cúng và ngày cúng; lễ vật đêm ba mươi ở bài mâm cúng giao thừa gồm những món gì.

Nhà bạn ở xa nhà con trưởng, hay giỗ, Tết dồn nhau mà chưa biết xếp lễ thế nào: Viện tư vấn nghi thức theo phong tục. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Nhờ Viện tư vấn nghi thức

02Cách cúng ba ngày Tết gồm những bước nào?

Dọn dẹp trước một ngày, sáng sớm bày quả, trà, rượu, rồi làm lễ ba nhịp: mời, lạy chào, lạy tạ; xong thì con cháu mừng tuổi. Các bước dưới ghép tục Việt trong Việt Nam phong tục[1] với khung lễ tham ngày đầu năm trong sách Gia lễ[2].

  1. Ngày cuối năm: đem trầu cau ra mộ thỉnh tảo, rồi về cúng Tết[1].
  2. Trước ngày lễ một ngày: quét dọn, giữ mình trai giới[2].
  3. Sáng sớm hôm lễ: dậy sớm, mở cửa; mỗi khám thờ đặt một mâm lớn quả mới, mỗi vị một chén trà, một chén rượu[2].
  4. Giáng thần (mời): chủ nhà tới trước bàn hương, đốt hương, lạy hai lạy.
  5. Tham thần (lạy chào): mọi người dự lễ cùng lạy hai lạy.
  6. Từ thần (lạy tạ, tiễn): chủ nhà và người dự lạy hai lạy rồi lui[2].
  7. Mừng tuổi: cúng gia tiên xong, con cháu ra mừng tuổi ông bà cha mẹ, lạy hai lạy[1].

Gia lễ nói gì về lễ ngày đầu năm?

Trích Gia lễ, quyển 1 «Thông lễ», chương «Từ đường»

«Ngày chính, Đông chí, mồng một, rằm thì làm lễ tham. Trước một ngày quét dọn, trai giới, ngủ lại; sáng hôm ấy dậy sớm, mở cửa, cuốn rèm, mỗi khám đặt một mâm lớn quả mới trên bàn, mỗi vị một chén trà có đĩa, một chén rượu có đĩa, trước hộp thần chủ.»

正至朔望則參

正至朔望前一日灑掃齊宿厥明夙興開門軸簾毎龕設新果一大盤於卓上每位茶盞托酒盞盤各一於神主櫝前

Gia lễ, quyển 1, bản Tứ khố toàn thư[2] · xem bản gốc

Chữ «chính» ở đây Viện hiểu là ngày đầu năm; đó là cách đọc của Viện, sách không giải thích thêm. Ba nhịp lễ trong sách viết: «chủ nhân tới trước bàn hương, giáng thần, đốt hương, lạy hai lạy», rồi «đều lạy hai lạy, tham thần», cuối cùng «lạy hai lạy, từ thần rồi lui»[2].

主人詣香卓前降神焚香再拜

與在位者皆再拜參神

與在位者皆再拜辭神而退

Về số lạy, sách ghi: «phàm lạy, đàn ông lạy hai lạy thì đàn bà lạy bốn lạy, gọi là hiệp bái»[2].

凡拜男子再拜則婦人四拜謂之俠拜

Trình tự cúng giỗ theo cùng sách này, Viện viết ở bài cách cúng giỗ ông bà, cha mẹ theo Gia Lễ.

03Cúng ba ngày Tết như thế nào cho đúng phong tục?

Đúng phong tục là theo tục nơi mình: cỗ dâng món tục làng chuộng, lễ làm sớm, già trẻ chỉnh tề theo thứ bậc mà lạy. Sách Việt Nam phong tục chỉ tả tục miền Bắc đầu thế kỷ 20; không có một chuẩn duy nhất cho mọi vùng.

Mâm cỗ cúng ba ngày Tết phải có gì?

Theo Phan Kế Bính, cỗ Tết «làm sao cũng phải có bánh chưng, cá kho, giò, chả, dưa hành, thịt bò»[1]. Sách Gia lễ cũng dặn: tiết theo tục thì dâng thức ăn hợp mùa, thứ gì tục làng chuộng thì dâng bằng mâm lớn, xen rau quả, lễ như nghi ngày đầu năm[2].

俗節則獻以時食

Lễ đầu năm nên làm sớm

Sách Kinh Sở tuế thời ký ghi tục đầu năm ở đất Kinh Sở (Trung Hoa thời Nam triều), chỉ để đối chiếu, không phải tục Việt. Lời chú trong sách viết: «sáng ngày đầu năm, người sống thì mừng, người mất thì viếng; nhà quan có triều hạ, nhà riêng có cúng tế, kính cẩn nên làm sớm»[3].

但元正之朝,存亡慶吊,官有朝賀,私有祭享,虔恭宜早

Sách kể tiếp: «rồi già trẻ đều sửa áo mũ, theo thứ bậc lạy mừng»[3]. Điều này giống tục mừng tuổi sau lễ gia tiên mà Việt Nam phong tục ghi.

於是長幼悉正衣冠,以次拜賀,進椒柏酒

Văn khấn, cách đặt bàn thờ hay hướng bàn thờ cho căn nhà cụ thể: các sách đã kiểm không ghi. Viện xem tận nơi qua dịch vụ xem phong thủy nhà đất (Dương trạch, Âm trạch). Gọi 07.6264.1331.

Xem các dịch vụ của Viện

04Mùng 3 Tết cúng tiễn ông bà và hóa vàng lúc nào?

Theo Việt Nam phong tục, hoá vàng là ngày mồng 4, không phải mồng 3. Mồng 3 chỉ dùng khi mồng 4 xấu hoặc chạm ngày tuổi chủ nhà. Sách viết: «Đến ngày mồng bốn thì hóa vàng», và «ngày ấy xấu hay là chạm phải ngày tuổi chủ nhà thì hóa trước sau một ngày cũng được»[1].

Hoá trước một ngày là mồng 3, sau một ngày là mồng 5. Sách không nói ngày xấu xét theo phép nào, cũng không nói giờ hoá vàng.

Ba ngày Tết và lễ hoá vàng trên trục ngày

Ba ngày Tết và lễ hoá vàng Tết Đinh Mùi 2027 trên trục ngày Trục tám ngày từ 29 Tết, thứ Sáu 05/02/2027, đến mồng 7, thứ Sáu 12/02/2027. Cuối năm đem trầu cau thỉnh tảo mộ rồi cúng Tết; nửa đêm rạng mồng 1 cúng giao thừa; sáng mồng 1 (06/02) cúng gia tiên, Thổ công, Táo quân; mồng 2 và mồng 3 (07/02, 08/02) làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng; hoá vàng mồng 4 (09/02), nếu ngày xấu thì hoá mồng 3 hoặc mồng 5 (10/02); có nhà giữ lệ riêng hoá vàng mồng 7 (12/02), gọi là cúng tiễn ông vải, cũng là ngày hạ nêu. Ba ngày Tết nằm trước, hoá vàng ở mồng 4, cách mồng 1 ba ngày. Ba ngày Tết và lễ hoá vàng, Đinh Mùi 2027 Mỗi cột là một ngày, từ 29 Tết đến mồng 7; các thanh nằm đúng ngày sách Việt Nam phong tục ghi 29 Tết 05/02 Mồng 1 06/02 Mồng 2 07/02 Mồng 3 08/02 Mồng 4 09/02 Mồng 5 10/02 Mồng 6 11/02 Mồng 7 12/02 Cuối năm: đem trầu cau thỉnh tảo mộ, rồi cúng Tết Giao thừa: nửa đêm, rạng mồng 1 Sáng mồng 1: cúng gia tiên, Thổ công, Táo quân Mồng 2 và mồng 3: cỗ đem đến nhà con trưởng cúng Hoá vàng mồng 4; ngày xấu thì mồng 3 hoặc mồng 5 Nhà giữ lệ riêng: mồng 7 cúng tiễn ông vải, hạ nêu ngày hoá vànghoá sớm hoặc muộn một ngàyNgày dương lịch theo bộ lịch của Viện; ngày làm lễ theo sách.

Cách đọc trục ngày Tết Đinh Mùi 2027

Hình 1. Trục tám ngày từ 29 Tết đến mồng 7 Tết Đinh Mùi 2027: lễ mồng 1, mồng 2 và mồng 3 nằm trước, hoá vàng mồng 4, có thể sớm hoặc muộn một ngày, hoặc để đến mồng 7. Hình minh hoạ.

Sau khi cúng ba ngày Tết: có nhà đợi đến mồng 7

Sách ghi thêm: «có nhà để đến mồng bảy mới hóa vàng, gọi là ngày cúng tiễn ông vải». Hôm ấy con cháu họp đông đủ, ăn uống vui vầy với nhau. Mồng 7 cũng là ngày hạ cây nêu, gọi là ngày khai hạ[1]. Chuyện dựng nêu, hạ nêu Viện viết ở bài ngày dựng nêu, hạ nêu ngày Tết.

  1. Mặc định: hoá vàng mồng 4.
  2. Mồng 4 xấu hay chạm ngày tuổi chủ nhà: hoá mồng 3 hoặc mồng 5.
  3. Nhà giữ lệ riêng: hoá vàng mồng 7, gọi là cúng tiễn ông vải.

Muốn biết mồng 4 năm nay có chạm tuổi chủ nhà không, nên hoá mồng 3 hay mồng 5: Viện xem ngày riêng theo tuổi gia chủ. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Nhờ Viện xem ngày hoá vàng

05Lịch cúng ba ngày Tết Đinh Mùi 2027 rơi vào ngày nào?

Tết Đinh Mùi 2027: mồng 1 là thứ Bảy 06/02/2027, mồng 2 Chủ nhật 07/02, mồng 3 thứ Hai 08/02, mồng 4 thứ Ba 09/02. Tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nên ngày cuối năm là 29 Tết, thứ Sáu 05/02/2027. Số lịch lấy từ bộ lịch của Viện.

Bảng 2. Ngày cuối năm và ba ngày Tết Đinh Mùi 2027
Âm lịchDương lịchCan chi ngàyTrực · thần ngàyGiờ hoàng đạo
29/12 Bính Ngọ (cuối năm)Thứ Sáu 05/02/2027Ất MãoTrừ · Chu Tước (hắc)Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu
Mồng 1 Đinh MùiThứ Bảy 06/02/2027Bính ThìnMãn · Kim Quỹ (hoàng)Dần, Thìn, Tỵ, Thân, Dậu, Hợi
Mồng 2Chủ nhật 07/02/2027Đinh TỵBình · Bảo Quang (hoàng)Sửu, Thìn, Ngọ, Mùi, Tuất, Hợi
Mồng 3Thứ Hai 08/02/2027Mậu NgọĐịnh · Bạch Hổ (hắc)Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu

Ngày hoá vàng Tết 2027 theo lịch

Bảng 3. Mồng 4, mồng 5, mồng 7 Tết Đinh Mùi 2027
Âm lịchDương lịchCan chi ngàyTrực · thần ngàyGiờ hoàng đạo
Mồng 4 (hoá vàng theo sách)Thứ Ba 09/02/2027Kỷ MùiChấp · Ngọc Đường (hoàng)Dần, Mão, Tỵ, Thân, Tuất, Hợi
Mồng 5Thứ Tư 10/02/2027Canh ThânPhá · Thiên Lao (hắc)Tý, Sửu, Thìn, Tỵ, Mùi, Tuất
Mồng 7 (khai hạ)Thứ Sáu 12/02/2027Nhâm TuấtThành · Tư Mệnh (hoàng)Dần, Thìn, Tỵ, Thân, Dậu, Hợi

Bảng chỉ để tra lịch. Sách Việt Nam phong tục không nói ngày xấu xét theo phép nào, nên Viện không tự phán mồng 4 năm 2027 tốt hay xấu cho việc hoá vàng. Muốn tự chọn ngày giờ cho việc trong nhà, khoá Trạch Nhựt (Xem Ngày) PT-103 dạy 8 buổi, mỗi buổi 3 giờ, học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM; cần học PT-101 trước. Lịch mở lớp xem ở trang lịch khai giảng.

06Hỏi – đáp

Ba ngày Tết có cần cúng cơm mỗi ngày không?

Việt Nam phong tục và sách Gia lễ mà Viện đã mở đều không ghi việc cúng cơm sớm chiều trong ba ngày Tết. Viện không tự đặt ra lệ ấy. Nhà bạn giữ lệ riêng hay muốn hỏi cho đúng nếp gia đình: gọi Viện để được tư vấn nghi thức.

Nhà không phải con trưởng thì mồng 2 làm gì?

Theo Việt Nam phong tục, nhà có cha mẹ đã mất thì hôm mồng 2 làm cỗ đem đến nhà con trưởng cúng cha mẹ; mồng 3 cũng vậy. Người nghèo đem trầu cau, vàng hương đến lễ cũng được, không bắt buộc cỗ lớn.

Đàn ông, đàn bà lạy mấy lạy khi cúng gia tiên?

Sách Gia lễ ghi đàn ông lạy hai lạy thì đàn bà lạy bốn lạy, gọi là hiệp bái. Việt Nam phong tục ghi con cháu mừng tuổi ông bà cha mẹ lạy hai lạy. Đây là lời hai sách; nếp từng nhà có thể khác.

Câu hỏi khác về cúng ba ngày Tết

Cúng tiễn ông vải là gì?

Theo Việt Nam phong tục, có nhà không hoá vàng mồng 4 mà để đến mồng 7, gọi là ngày cúng tiễn ông vải. Hôm ấy con cháu họp đông đủ, ăn uống vui vầy. Mồng 7 cũng là ngày hạ cây nêu, ngày khai hạ.

Viện có dịch vụ gì liên quan đến lễ Tết?

Viện có dịch vụ xem phong thủy nhà đất (Dương trạch, Âm trạch) và xem tang lễ, nghi thức. Viện không có dịch vụ thờ cúng riêng; muốn hỏi cách xếp lễ hay chọn ngày cho nhà mình, liên hệ để được tư vấn và báo giá.

Nguồn tham khảo

  1. Phan Kế Bính (1875–1921), Việt Nam phong tục (1915), thiên I, mục XII «Tứ thời tiết lạp»; bản chép trên Wikisource. Bản Wikisource, mục I.12 · Lời tựa · Tiểu sử tác giả.
  2. Gia lễ 家禮, quyển 1 «通禮» (Thông lễ), chương «祠堂» (Từ đường); bản Tứ khố toàn thư đề Chu Tử 朱子 đời Tống soạn. Bản Wikisource không ghi tờ. Bản Wikisource, quyển 1.
  3. Kinh Sở tuế thời ký 荊楚歲時記, Tông Lẫm 宗懍 soạn, lời chú tương truyền của Đỗ Công Chiêm 杜公瞻 đời Tuỳ; mục ngày mồng một tháng Giêng. Bản Wikisource.

Bài chỉ ghi những gì tra được trong các sách trên, và số lịch từ bộ lịch của Viện. Bản Gia lễ trên Wikisource không chấm câu; lời dịch do Viện làm. Tục Tết mỗi vùng, mỗi nhà một khác: điều sách không ghi, Viện không tự đặt.

Bước tiếp theo

Chia Sẻ
Chia sẻ Facebook Zalo
INAFESA
Tác giả
Ban Truyền Thông INAFESA

Viện Nghiên Cứu & Ứng Dụng Kiến Trúc Phong Thủy Vào Đời Sống — biên soạn và cập nhật kiến thức phong thủy chính thống, dựa trên truyền thừa và thực hành ứng dụng.

Tìm hiểu về Viện →
Học bài bản cùng Viện

Hiểu phong thủy từ gốc, không chỉ từ mẹo

Viện INAFESA đào tạo phong thủy chính thống — chương trình từ Khai Duyên đến nâng cao, do giảng viên có truyền thừa trực tiếp hướng dẫn.

Xem chương trình đào tạo →