Ngũ hành phương Đông là hành gì? Cách tra 8 hướng theo Bát Quái

01Phương Đông thuộc hành gì trong ngũ hành?

Phương Đông thuộc hành Mộc. Sách Bạch Hổ Thông viết: «Mộc ở phương Đông; phương Đông là nơi khí âm dương bắt đầu động.»^[1] Hoài Nam Tử, ở đoạn nói về năm sao, ghi: «Phương Đông là Mộc.»^[2]

木在東方，東方者隂陽氣始動。

何謂五星，東方木也。

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư chép Hà Đồ theo năm phương: «1, 6 là Thủy ở Bắc; 2, 7 là Hỏa ở Nam; 3, 8 là Mộc ở Đông; 4, 9 là Kim ở Tây; 5, 10 là Thổ ở giữa.»^[5]

河圖一六為水居北，二七為火居南，三八為木居東，四九為金居西，五十為土居中。

Sách cũng ghi theo can chi: Giáp, Ất thuộc Mộc; Dần, Mão, Thìn thuộc Mộc, phối phương Đông^[5].

天干則甲乙屬木……地支則寅卯辰屬木，配東方也。

02Ngũ hành phương Đông và bảy hướng còn lại ứng với quẻ nào?

Theo Hậu Thiên, phương Đông là quẻ Chấn, hành Mộc; bảy hướng còn lại tra ở Bảng 1. Cột «Nhóm» là nhóm Đông tứ, Tây tứ dùng khi xem nhà.

• Sáu hướng ghi thẳng trong Thuyết Quái: Chấn Đông, Tốn Đông Nam, Ly Nam, Càn Tây Bắc, Khảm Bắc, Cấn Đông Bắc^[3].
• Đoài: Thuyết Quái chỉ ghi «chính thu»; chữ phương Tây nằm ở lời sớ trong Chu Dịch chú sớ^[4].
• Khôn: Thuyết Quái không nêu hướng; Tây Nam là theo đồ Hậu Thiên chép trong Hiệp Kỷ Biện Phương Thư^[4][5].
• Hành của quẻ: Thuyết Quái ghi trực tiếp Càn là kim, Tốn là mộc, Khảm là nước, Ly là lửa; còn Chấn ghi là sấm, Khôn là đất^[3]. Đủ tám quẻ theo lời bàn trong Hiệp Kỷ Biện Phương Thư^[6].

萬物出乎震，震東方也。

又位是西方之卦。

鄭云坤不言方所。

後天圖坤居西南。

坎水離火兌金震木乾金坤土。

Ngũ hành phương Đông trên vòng tám hướng Hậu Thiên

Đọc thêm về tám quẻ

Muốn đọc thêm về tám quẻ, xem bàiBát Quái phong thủy là gì.

Vì sao có nơi xếp phương Đông là quẻ Ly?

Vì nơi ấy dùng đồ Tiên Thiên, không phải Hậu Thiên. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư dẫn lời Thiệu Tử: «Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây…», đó là cái học Tiên Thiên^[5]. Bảng 1 và phép Bát Trạch của Viện tra theo Hậu Thiên. Gặp bảng ghi khác, hãy xem bảng ấy dùng đồ nào.

邵子曰乾南坤北離東坎西。

03Hướng Đông Nam, Đông Bắc thuộc hành gì?

Đông Nam thuộc Mộc, Đông Bắc thuộc Thổ. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư viết: «Phương Cấn vốn là Thổ, phương Tốn vốn là Mộc.»^[6]

然艮方本土也，巽方本木也。

Ngũ hành phương Đông Nam, Đông Bắc theo Hồng Phạm có gì khác?

Hồng Phạm (đại ngũ hành) là một hệ khác, xếp hành theo 24 sơn (24 phương vị). Sách chép bảng này; soạn giả đặt lời bàn về hệ này trong việc táng^[6]. Viện nêu cả hai hệ, không gộp làm một. Khi đọc một bảng, hãy xem bảng ấy dùng hệ nào.

甲寅辰巽戌坎辛申八山屬水，離壬丙乙四山屬火，震艮已三山屬木。

今按葬藏于土。

04Năm sinh của bạn thuộc Cung Phi nào?

Nhập năm sinh và giới tính vào ô dưới, kết quả hiện ngay: Cung Phi của bạn và tám hướng. Sinh trước Lập Xuân (khoảng 4/2) thì nhập năm trước.

Năm khác thì nhập vào ô trên, hoặc dùng công cụ La bàn Bát Trạch của Viện, nhận năm 1900–2100.

05Cung Phi của bạn gặp sao gì ở các hướng phía Đông?

Tìm Cung Phi trong bảng, đọc sang cột hướng: bốn Cung Phi Chấn, Tốn, Ly, Khảm gặp sao tốt ở hướng Đông, bốn cung còn lại gặp sao xấu. «Tốt», «xấu» ở đây chỉ là nhóm sao theo bảng của Viện, không phải lời hứa kết quả.

Ngũ hành phương Đông gặp từng Cung Phi ra sao?

Bảng 4 ghi sao ở hướng Đông và quan hệ giữa hành của cung với Mộc.

Ngũ hành phương Đông, Đông Nam, Đông Bắc gặp sao gì theo Cung Phi?

Ba hướng có chữ «Đông» không cùng một kết quả với mỗi cung.

Tám hướng của bốn cung nhóm Đông tứ

Bốn hướng trong mỗi ô xếp đúng theo thứ tự sao ở đầu cột.

Tám hướng của bốn cung nhóm Tây tứ

Đọc cùng cách như Bảng 6.

Bảng của Viện khớp phép lật hào trong Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ở cả 64 ô, Viện đã đối chiếu bằng code^[6]. Muốn xem ví dụ dùng hướng xấu theo Bát Trạch cho một việc cụ thể, đọc bài hướng bàn làm việc xấu theo Bát Trạch.

06Dùng ngũ hành phương Đông khi xem nhà thế nào?

Dùng Bảng 1 để biết hướng thuộc hành gì, còn tốt xấu với bạn thì tra sao theo Cung Phi ở phần 05. Sách ghi phép biến quẻ Đại du niên là phép nhà xem nhà dùng; Đông, Tây tự phối là tốt, giao lẫn là xấu^[6].

大遊年變卦，相宅家用之。

東西各自相配為吉，交錯相配為凶。

1. 1Lấy hướng nhàNhập độ tọa hoặc độ hướng vào La bàn Bát Trạch; la bàn xoay cho hướng nhà nằm trên, tọa nằm dưới.
2. 2Tra Cung PhiNhập năm sinh và giới tính ở phần 04.
3. 3Đọc sao của hướngTìm cung của bạn ở Bảng 6 hoặc Bảng 7.
4. 4Nhà cụ thể thì gửi ViệnĐặt cửa, bếp, giường, bàn thờ thế nào cần khảo sát tại chỗ.

Vì sao không suy tốt xấu của ngũ hành phương Đông chỉ từ sinh khắc?

Vì trong 64 ô, 8 ô tương sinh lại là sao xấu và 2 ô tương khắc lại là sao tốt. Sách chép thứ tự: Thủy phương Bắc sinh Mộc phương Đông, Mộc phương Đông sinh Hỏa phương Nam^[5]; Kim khắc Mộc, Mộc khắc Thổ^[5]. Đó là để đọc quan hệ hành, chưa đủ để kết luận về hướng. Đọc thêm về ngũ hành tương sinh.

北方水生東方木，東方木生南方火。

四九金尅三八木，三八木尅五中土。

• Tương sinh mà xấu (8 ô): Khảm nhìn Tây là Họa Hại; Khảm nhìn Tây Bắc là Lục Sát; Ly nhìn Đông Bắc là Họa Hại; Ly nhìn Tây Nam là Lục Sát; Càn nhìn Bắc là Lục Sát; Đoài nhìn Bắc là Họa Hại; Cấn nhìn Nam là Họa Hại; Khôn nhìn Nam là Lục Sát.
• Tương khắc mà tốt (2 ô): Khảm nhìn Nam và Ly nhìn Bắc, đều là Diên Niên.

Sách nói Đại du niên cho là xấu vì già trẻ không phối nhau, và «mỗi phép lấy nghĩa một khác»^[6].

大遊年則以其老少不相配為凶，又以相尅為鬼，故為五鬼，義各有取也。

Câu «họa phúc tám trạch» nói trong việc gì?

Sách có câu «họa phúc của tám trạch đều luận theo sơn tọa» (sơn tọa: phương nhà ngồi tựa)^[7]. Câu này nằm trong mục chọn ngày xây sửa, không phải cách tra hướng theo Cung Phi, nên đừng đem nó thay cho các bảng trên.

況八宅禍福皆論坐山乎。