Nhật chủ yếu là gì, và tự xem nhật chủ vượng nhược trong Bát Tự thế nào? Bài cho bảng tra mùa sinh, chi Lộc và hành cần của mười can ngày, theo sách Tam Mệnh Thông Hội và Trích Thiên Tủy. Cần kết luận cho lá số của bạn, Viện xem riêng.
Điểm chính
- Tra ngay: tìm can ngày của bạn trong Bảng 2, đọc trạng thái theo mùa sinh và chi Lộc.
- Nhật chủ yếu mừng hành sinh ra mình (Ấn) và đất vượng, kỵ Thất sát, Thương quan; tra hành ở Bảng 3[3].
- Sách dặn: nhật chủ nên kiện vượng, dụng thần không được tổn thương[5].
- Mùa sinh chỉ là một yếu tố. Kết luận cho lá số cụ thể: Viện xem riêng.
01Nhật chủ là gì?
Nhật chủ là can của ngày sinh, đại diện cho chính người có lá số; các chữ khác trong bốn trụ đều xét theo quan hệ với nó.
Tam Mệnh Thông Hội lấy Giáp Ất làm ví dụ: «Người sinh ngày Giáp Ất thì gọi là nhật chủ, thuộc về “ta”. Sinh ta là Nhâm Quý Thủy, ta sinh là Bính Đinh Hỏa, khắc ta là Canh Tân Kim, ta khắc là Mậu Kỷ Thổ.»[4]
如人命得甲乙生謂之日主屬我生我者壬癸水我生者丙丁火尅我者庚辛金我尅者戊巳土
Ngay sau đó sách đặt tên cho bốn quan hệ. Áp vào lá số của bạn:
- Hành sinh ra nhật chủ: Ấn thụ (印綬).
- Hành nhật chủ sinh ra: Thực thần (食神).
- Hành khắc nhật chủ: Quan sát (官煞).
- Hành nhật chủ khắc: Thê tài (妻財).
Chưa có lá số thì xem cách xếp bốn trụ ở bài lá số Bát Tự và cách xem qua bốn trụ.
Vì sao Bát Tự xem theo can ngày?
Vì phép Tử Bình lấy ngày làm chủ. Sách viết: «Phép cổ xem theo năm, Tử Bình xem theo ngày.» Lý Hư Trung đời Đường «riêng lấy can ngày làm chủ», điều người trước chưa nói ra, «nên giới thuật số nay theo»[1].
古法以年看子平以日看
Nhưng sách không xem nhẹ tháng sinh: «Huống chi dụng thần phần nhiều lấy ở tháng, thì tháng sao xem nhẹ được?»[1] Thiên Kế Thiện cũng dặn «trước xem lệnh tháng», rồi «đoán cát hung thì chuyên lấy can ngày làm gốc chủ»[5]. Cách lấy cách cục từ tháng lệnh có ở bài Bát Tự nhập cách.
欲知貴賤先觀月令乃提綱 …… 次斷吉凶專用日干為主本
02Nhật chủ yếu khác nhật chủ vượng thế nào?
Nhật chủ vượng là can ngày dồi dào lực, nên được tiết bớt; nhật chủ yếu là can ngày thiếu lực, mừng được giúp, được trợ.
Trích Thiên Tủy, thiên Suy Vượng Luận, viết: «Biết được cái cơ thật của suy vượng thì chỗ sâu xa của việc lập mệnh đã hiểu quá nửa.» Lời chú giải: «Vượng thì nên tiết, nên làm tổn; suy thì mừng được giúp, được trợ. Đó là lý của Tử Bình.»[7]
能知衰旺之真機，其於立命之奧，思過半矣。
旺則宜洩宜傷，衰則喜幫喜助，子平之理也
Lời chú dặn thêm: trong vượng có suy, trong suy có vượng; suy đến cực thì không được bồi thêm[7]. Đích của phép xem là trung hòa: «Vừa trung vừa hòa là phép cốt yếu của Tử Bình.»[8]
中而且和，子平之要法
Tam Mệnh Thông Hội dẫn lời kinh «nhật chủ nên kiện vượng, dụng thần không được tổn thương» và khen lời ấy «gọn mà đủ»[5]. Dụng thần là gì, tìm thế nào: xem bài dụng thần và kỵ thần trong Bát Tự.
經云日主最宜健旺用神不可損傷斯言簡而盡也
Thiên Kế Thiện nói gì về nhật chủ yếu?
Thiên Kế Thiện, được Tam Mệnh Thông Hội chép nguyên ở quyển 11, có mấy câu nói thẳng về nhật chủ yếu. Đây là lời đoán của thiên ấy, không phải lời hứa kết quả.
Trích thiên Kế Thiện
«Ít vui nhiều lo là bởi nhật chủ tự yếu.» · «Suy thì biến Quan thành Quỷ; vượng thì hoá Quỷ thành Quan.»
少樂多憂葢緣日主自弱 …… 衰則變官為鬼 …… 旺則化鬼為官
Cùng một chữ Quan: nhật chủ suy thì sách gọi là Quỷ, nhật chủ vượng thì vẫn là Quan. Cuối thiên, sách dặn ngũ hành không được lệch khô, cốt bẩm khí trung hòa[5].
03Xem nhật chủ yếu hay mạnh bằng cách nào?
Xét ba điều: nhật chủ sinh vào mùa nào, có gốc trong bốn trụ không, có được trợ giúp hay bị tiết khí nhiều.
Tam Mệnh Thông Hội viết: «Nếu mất lệnh, thân suy, không gặp chỗ nâng đỡ mà lại luôn bị tiết khí, thì cái cứng mất cứng; nếu được lệnh, thân mạnh, đương việc, có trợ giúp, thì cái mềm không còn mềm… đều mừng được sinh, phù, tư, trợ, cốt lấy trung hòa làm quý.»[1]
若失令身衰不遇資扶而頻泄氣則剛者失其為剛若得令身强用事有助則柔者不失之柔 …… 皆喜生扶資助要以中和為貴
Bốn bước xem nhật chủ yếu hay mạnh
- Lấy can ngày. Trên lá số, can của trụ ngày là nhật chủ. Tìm dòng của nó trong Bảng 2 bên dưới.
- Tra mùa sinh. Đọc cột mùa bạn sinh: nhật chủ đang ở Vượng, Tướng, Hưu, Tù hay Tử. Sách gọi Vượng là «đức thịnh gặp thời»[1].
- Soát gốc. Xem bốn địa chi có chi Lộc của nhật chủ không (cột «Lộc tại»). Lộc là chỗ can «được thế mà hưởng»[2]. Sách dặn nhật chủ và dụng thần đều cần chỗ bám: nếu bốn trụ không được thông căn có chỗ dựa, lại gặp không vong, tử tuyệt, mộc dục, hình xung, thì rốt cuộc không thành, «ắt trôi dạt mất chỗ»[5]. Mỗi chi chứa can nào: xem bảng tàng can 12 Địa Chi.
- Xét trợ và tiết. Xem can ngày trong tháng sinh có lực trợ hay không, có bị tiết khí nhiều không. Sách xét việc này rất kỹ, «chia tiết khí sâu cạn, nặng nhẹ mà nói» (câu viết trong đoạn về sáu ngày Nhâm)[3].
凡日主用神俱要着落之處如四柱中不得通根有靠
更詳日干於所生月内有無力助分節氣淺深輕重言之
Bốn bước cho biết nhật chủ nghiêng về yếu hay mạnh ở từng mặt. Cân cả lá số để kết luận là việc của người xem mệnh. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo; bước trao đổi ban đầu không thu phí.
Nhờ Viện xem lá sốBảng tra trạng thái của mười can ngày theo mùa
Bảng 1 là lời sách về năm trạng thái theo mùa; Bảng 2 áp vào mười can ngày, kèm chi Lộc. Sách ghi riêng «tháng Sáu» là lúc Thổ vượng[1]. Chưa chắc ngày sinh rơi vào mùa nào theo tiết khí: Viện xem cùng lá số.
盛徳乘時曰旺如春木旺
| Mùa | Vượng | Tướng | Hưu | Tù | Tử |
|---|---|---|---|---|---|
| Xuân | Mộc | Hỏa | Thủy | Kim | Thổ |
| Hạ | Hỏa | Thổ | Mộc | Thủy | Kim |
| Tháng Sáu | Thổ | Kim | Hỏa | Mộc | Thủy |
| Thu | Kim | Thủy | Thổ | Hỏa | Mộc |
| Đông | Thủy | Mộc | Kim | Thổ | Hỏa |
Nhật chủ yếu hay vượng theo mùa sinh: bảng mười can
Tìm dòng can ngày của bạn, đọc sang cột mùa sinh.
| Nhật chủ | Hành | Lộc tại | Xuân | Hạ | Tháng Sáu | Thu | Đông |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Giáp 甲 | Mộc | Dần | Vượng | Hưu | Tù | Tử | Tướng |
| Ất 乙 | Mộc | Mão | Vượng | Hưu | Tù | Tử | Tướng |
| Bính 丙 | Hỏa | Tỵ | Tướng | Vượng | Hưu | Tù | Tử |
| Đinh 丁 | Hỏa | Ngọ | Tướng | Vượng | Hưu | Tù | Tử |
| Mậu 戊 | Thổ | Tỵ | Tử | Tướng | Vượng | Hưu | Tù |
| Kỷ 己 | Thổ | Ngọ | Tử | Tướng | Vượng | Hưu | Tù |
| Canh 庚 | Kim | Thân | Tù | Tử | Tướng | Vượng | Hưu |
| Tân 辛 | Kim | Dậu | Tù | Tử | Tướng | Vượng | Hưu |
| Nhâm 壬 | Thủy | Hợi | Hưu | Tù | Tử | Tướng | Vượng |
| Quý 癸 | Thủy | Tý | Hưu | Tù | Tử | Tướng | Vượng |
Cột «Lộc tại» theo mục bàn lộc mười can của sách[2]. Bản số viết lẫn 己 với 巳; cùng tờ sách ghi rõ nên Viện đọc là Tỵ.
甲祿寅乙祿卯庚祿申辛祿酉壬祿亥癸祿子丙祿己丁祿午戊寄己巳寄午
04Nhật chủ yếu thì cần hành nào hỗ trợ?
Nhật chủ yếu mừng hành sinh ra mình (Ấn) và đất vượng, kỵ Thất sát và Thương quan; tra hành của bạn ở Bảng 3.
Tam Mệnh Thông Hội viết: «Thân vượng mừng Tài Quan; thân nhược mừng Ấn và đất vượng, kỵ Thất sát, Thương quan.»[3] Câu này sách viết cho ngày Bính, Đinh sinh tháng Tý. Cùng quyển có câu cùng khuôn cho ngày Giáp, Ất sinh tháng Sửu: thân yếu mừng đi đất vượng, kỵ Sát, Thương[3].
身旺喜財官身弱喜印旺忌七煞傷官
| Nhật chủ | Hành | Sinh ta (Ấn) | Khắc ta (Quan Sát) | Ta sinh (Thực Thương) | Ta khắc (Tài) |
|---|---|---|---|---|---|
| Giáp, Ất | Mộc | Thủy | Kim | Hỏa | Thổ |
| Bính, Đinh | Hỏa | Mộc | Thủy | Thổ | Kim |
| Mậu, Kỷ | Thổ | Hỏa | Mộc | Kim | Thủy |
| Canh, Tân | Kim | Thổ | Hỏa | Thủy | Mộc |
| Nhâm, Quý | Thủy | Kim | Thổ | Mộc | Hỏa |
Bảng chỉ chia theo hành. Muốn đếm xem lá số đang thiếu hành nào, xem bài ngũ hành bổ khuyết trong Bát Tự.
Ví dụ: nhật chủ yếu ngày Giáp sinh mùa hạ
Sách cho một ví dụ tính sẵn: «Ví như ngày Giáp sinh mùa hạ, bị Hỏa thiêu, được Nhâm Quý Hợi Tý giúp ta làm cứu; nhưng Thủy đã bị Hỏa Thổ hao khắc… nên phải tìm Kim chuyển sinh cho Thủy vượng… Như thế công không ở Thủy mà ở Kim.»[5]
假如甲日夏生遭火焚化得壬癸亥子相我為救但水先受火土耗尅不能為我之福必欲求金轉生水旺使水有顧我之情如此之功不在水而在金矣
Đối chiếu bảng: Giáp mùa hạ ở trạng thái Hưu (Bảng 2); hành sinh Giáp là Thủy (Bảng 3). Lời chú dặn: nếu thần giúp ta không gốc, mất lệnh, thì trước phải tìm thần giúp cho nó[5]. Vì vậy hành cần dùng không phải lúc nào cũng chỉ là Ấn. Đây là chỗ dễ sai nhất khi tự xem.
Hình: bốn quan hệ của ngũ hành với nhật chủ Giáp Mộc
Nhờ Viện xem hành cần dùng cho lá số
Muốn biết lá số của mình cần hành nào: Viện xem riêng theo Tứ Trụ Tử Bình. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Đặt lịch xem mệnh lý05Nhật chủ yếu ở Giáp Mộc, Bính Hỏa, Canh Kim có khác gì?
Ba can này yếu, mạnh vào ba mùa khác nhau: Giáp Mộc vượng mùa xuân, tử mùa thu; Bính Hỏa vượng mùa hạ, tử mùa đông; Canh Kim vượng mùa thu, tử mùa hạ.
| Nhật chủ | Vượng | Tử | Lộc tại | Thân yếu mừng (Ấn) | Thân yếu kỵ (Sát · Thương) |
|---|---|---|---|---|---|
| Giáp Mộc | Xuân | Thu | Dần | Thủy | Kim · Hỏa |
| Bính Hỏa | Hạ | Đông | Tỵ | Mộc | Thủy · Thổ |
| Canh Kim | Thu | Hạ | Thân | Thổ | Hỏa · Thủy |
Giáp Mộc: nhật chủ mạnh hay yếu theo mùa nào?
Trích Thiên Tủy viết: «Giáp Mộc cao chọc trời, thoát thai cần Hỏa; mùa xuân không dung Kim, mùa thu không dung Thổ.»[6] Tam Mệnh Thông Hội ghi nhật chủ Giáp mừng gặp mùa xuân. Giáp muốn thành đồ dùng ắt nhờ Kim, nhưng «Hỏa quá nhiều lại gặp phương Nam thì hoá than tro»; sách dặn «phải xem Hỏa, Kim, Thủy ra sao… không thể chấp một mà luận»[1].
甲木參天，脱胎要火，春不容金，秋不容土
凡命屬甲日主喜值春天
使火過多兼遇南方化成灰炭反致其害矣 …… 須看火金水何如又看化合何如不可執一論
Bính Hỏa, Canh Kim: mùa nào nhật chủ mạnh, yếu?
Bính Hỏa: Trích Thiên Tủy gọi là «mạnh dữ, coi thường sương tuyết»[6]. Tam Mệnh Thông Hội viết: «Sáu ngày Bính sinh mùa đông, mùa hạ không bằng mùa xuân, mùa thu… mùa đông thì âm u, mùa hạ thì nóng hầm; nên xét kỹ.»[1]
丙火猛烈，欺霜侮雪
凡六丙生冬夏不如春秋
Canh Kim: «mang sát khí, cứng mạnh bậc nhất; được Thủy thì trong, được Hỏa thì sắc»[6]. Tam Mệnh Thông Hội viết: «Sinh mùa hạ không gốc, lại đi đất Đông Nam thì nung chảy mãi, rốt cuộc không thành; sinh mùa thu không Hỏa, lại đi phương Tây Bắc thì trong sáng, tôi luyện, ánh sắc tự nhiên.»[1]
庚金帶煞，剛強為最，得水而清，得火而銳
夏生無根又行東南之地則鎔化不已而終無有成秋生無火更行西北之鄉則澄清淬礪而光芒自如
Muốn tự đọc lá số theo Tứ Trụ: khoá Bát Tự · Tứ Trụ Tử Bình (PT-ML302) dạy xác định Nhật Chủ, dụng thần. Học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM.
Xem khoá PT-ML30206Hỏi – đáp về nhật chủ yếu
Nhật chủ yếu có phải lá số xấu không?
Không nên hiểu vậy. Trích Thiên Tủy coi vượng và suy đều có cách dùng: vượng thì nên tiết, suy thì mừng được giúp; trong suy lại có vượng. Đích của Tử Bình là trung hòa, không phải càng mạnh càng tốt. Yếu hay mạnh đều phải xem cả bốn trụ.
Nhật chủ yếu có nên thêm hành giống mình không?
Sách không nói gọn như vậy. Tam Mệnh Thông Hội ghi thân yếu mừng Ấn và đất vượng, nhưng cùng tờ có chỗ ghi thân yếu mừng đất vượng mà kỵ Kiếp. Vì thế Viện không ghi «đồng hành luôn tốt». Hành nào nên thêm phải xem cả lá số.
Nhật chủ cực yếu thì bồi thêm có được không?
Lời chú Trích Thiên Tủy viết: suy đến cực thì không được bồi thêm, vượng đến cực thì không được làm tổn. Thế nào là cực phải xét cả lá số. Gặp lá số nghiêng hẳn một phía, nên để Viện xem riêng.
Dịch vụ và khoá học của Viện
Viện xem mệnh lý gồm những gì?
Viện phân tích lá số theo Bát Tự Hà Lạc, Tứ Trụ Tử Bình và Tử Vi Đẩu Số. Bước trao đổi ban đầu không thu phí. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo 0762641331 để đặt lịch xem nhật chủ và cả lá số.
Muốn tự xem nhật chủ thì học khoá nào?
Khoá Bát Tự · Tứ Trụ Tử Bình (PT-ML302) của Khoa Mệnh Lý dạy xác định Nhật Chủ, các Thần Sát, dụng thần. Khoá học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM, cần học xong Tử Vi Đẩu Số (PT-ML301) trước. Lịch học: liên hệ tư vấn viên.
Nguồn tham khảo
- Tam Mệnh Thông Hội 三命通會, Vạn Dân Anh 萬民英 soạn, đời Minh; Khâm định Tứ khố toàn thư, bản Văn Uyên Các. Quyển 2: mục «論地支» tờ 20b–21a; «論五行旺相休囚死並寄生十二宫» tờ 54b–55a; «論年月日時» tờ 58b–59b; «論天干隂陽生死» tờ 5a–10b; «十干分配天文» tờ 21a–22a. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội, quyển 3, mục «論十干祿» (bàn lộc mười can), tờ 1a–1b. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội, quyển 4: đoạn sáu ngày Nhâm tờ 16a; mục «論十二月支得日干吉㐫» tờ 17b–18b. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội, quyển 5, mục «論古人立印食官財名義», tờ 1a–1b. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội, quyển 11: lời chú tờ 5a–6a, tờ 90b; thiên «繼善篇» (Kế Thiện thiên) tờ 95a–100b. Quyển 2 «論人元司事» tờ 33a cũng dẫn câu «日主最宜健旺». Bản Kanripo KR3g0042.
- Trích Thiên Tủy 滴天髓, bản 滴天髓輯要; bản Wikisource đề Lưu Bá Ôn 劉伯溫, Trần Chi Lận 陳之遴 đời Thanh tập yếu. Mục «天干論» (Thiên Can Luận). Bản Wikisource.
- Trích Thiên Tủy, mục «衰旺論» (Suy Vượng Luận) và lời chú. Bản Wikisource.
- Trích Thiên Tủy, mục «中和論» (Trung Hòa Luận) và lời chú. Bản Wikisource.
Bài chỉ ghi những gì tra được trong các sách trên, hoặc tính bằng chính quy tắc của sách. Bản Kanripo không chấm câu; chữ Hán trích từ Kanripo để nguyên không chấm, từ Wikisource giữ chấm câu của bản ấy. Kết luận nhật chủ mạnh yếu cho từng lá số cần xem cả bốn trụ.
