Cải táng xem tuổi ai? Tuổi người mất, người chủ tế và ngày cần tránh

01Cải táng xem tuổi người mất hay tuổi con cháu?

Xem tuổi người mất là chính: sách ghi việc táng lấy mệnh người mất làm chủ, còn người chủ tế chỉ kỵ ngày xung, áp tuổi mình.

Câu này nằm ở quyển 33 bộ Khâm định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, sách chọn ngày soạn đời Càn Long nhà Thanh. Sách đặt hai việc cạnh nhau: dựng nhà thì xét tuổi người trưởng nhà, táng thì xét tuổi người mất^[1].

Tuổi ở đây là năm sinh. Ngay trước câu trên, sách viết: «Xưa nay đều xét năm sinh, không xét ngày sinh; ai xét ngày sinh là không phải phép cổ»^[1].

從來皆論生年不論生日有論生日者非古法也

Sách cũng không đặt tuổi lên hàng đầu. Ở mục bàn về dựng nhà và táng, sách viết: «táng lấy việc bồi long mạch làm chính, còn sơn hướng và mệnh người mất xếp sau… dù sơn hướng và mệnh người mất không hoàn toàn lợi cũng không hại gì»^[1]. Nghĩa là thế đất của ngôi mộ mới được xét trước, tuổi xét sau.

𦵏以補龍為主而山向亡命次之……雖山向與亡命不甚全利亦無妨也

02Tuổi người mất phải tránh những ngày nào?

Tránh ngày có can chi xung tuổi người mất: ngày thiên khắc địa xung, ngày thiên tỉ địa xung, và ngày ghi trong bảng kỵ của sách.

Thiên khắc địa xung là can ngày khắc can tuổi, chi ngày xung chi tuổi; thiên tỉ địa xung là can ngày trùng can tuổi, chi ngày xung chi tuổi. Lời «Xét» của soạn giả ghi rõ hai loại này kỵ cả năm, tháng, ngày, giờ, và lập thêm bảng ngày kỵ riêng cho việc táng^[1].

Hoá mệnh ở đây là mệnh người đã mất. Sách còn kể một ví dụ: người sinh năm Mậu Ngọ làm việc vào ngày Bính Tý thì «thị phi không dứt, đều vì xung năm sinh»^[1]. Bính Tý chính là ngày kỵ của tuổi Mậu Ngọ trong Bảng 1.

又一戊午年生人扵丙子造𦵏是非不停皆衝生年也

Ba bước tra

1. Lấy năm sinh âm lịch của người mất, tìm dòng có năm ấy ở cột «Năm sinh».
2. Ghi lại ba can chi ở ba cột bên phải. Đó là những ngày phải tránh.
3. Với cột thiên khắc địa xung và thiên tỉ địa xung, sách kỵ cả năm, tháng, giờ mang can chi ấy, không riêng ngày.

Năm sinh tính theo năm âm lịch. Người mất sinh sát Tết, hoặc gia đình không rõ năm sinh âm lịch, nên nhờ Viện tra lại trước khi chọn ngày.

03Năm 2026, 2027 tuổi nào bị xung?

Năm 2026 Bính Ngọ xung tuổi Tý, năm 2027 Đinh Mùi xung tuổi Sửu; sách xếp Thái Tuế xung mệnh là hung nhất.

Sách viết: «Thái Tuế xung mệnh hung nhất, tháng kém hơn, ngày lại kém hơn, giờ là nhẹ»^[1]. Thái Tuế là can chi của năm. Người mất tuổi Tý gặp năm Ngọ, tuổi Sửu gặp năm Mùi là bị năm xung.

一太歳衝命最凶月次之日又次之時為輕

Người mất tuổi Canh Tý (1960) gặp năm 2026 là thiên khắc địa xung, loại sách gọi là hung nhất. Tuổi Bính Tý (1936, 1996) gặp thiên tỉ địa xung, cũng thuộc loại sách kỵ. Muốn hiểu thêm năm 2027 xung những tuổi nào, xem bài phạm Thái Tuế năm 2027 gồm những tuổi nào.

04Người chủ tế, trưởng nam có phải kiêng tuổi không?

Sách đã kiểm chỉ nói người chủ tế phải tránh ngày xung, áp tuổi mình và Thiên cương tứ sát; không nói người đó là trưởng nam.

Người chủ tế (祭主, tế chủ) là người đứng chủ lễ cúng. Ngoài việc tránh ngày xung tuổi, sách nêu một sát kỵ cho cả người mất lẫn người chủ tế: Thiên cương tứ sát, tức Tuế sát. Sách viết: «táng thì kỵ cho hoá mệnh và tế chủ; sao tốt không chế được»^[1].

Chú nhỏ trong sách nói: không làm bốn hướng ấy thì phạm chữ (ví dụ Sửu) không kỵ; không phạm chữ thì bốn hướng ấy cũng không kỵ; phạm cả hai mới hung^[1]. Muốn dùng Bảng 3 phải biết hướng mộ, nên cần xem tận nơi.

Ai đứng ra bốc mộ?

Nguồn đã kiểm không nói ai đứng ra bốc mộ, cũng không nói tuổi người đi bốc phải kiêng gì. Thông Điển (sách đời Đường của Đỗ Hựu) chép lời Trịnh Huyền: «bề tôi với vua, con với cha, vợ với chồng… mặc đồ ti ba tháng rồi bỏ»^[5]. Đây là chuyện tang phục, không phải quy định người cầm việc bốc mộ.

05Ngày cải táng chọn thế nào?

Sách không có mục cải táng; với việc khải toàn, sách cho dùng ngày Minh phệ đối và tránh Nguyệt kiến, Nguyệt phá, ngày Bình, ngày Thu cùng các sát khác.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi hai việc gần nhất: an táng (安葬, chôn) và khải toàn (啓攢, mở nơi chôn hay quàn). Sách không giải nghĩa khải toàn và không nói khải toàn là cải táng. Viện để cả hai việc ra đây, gia đình đối chiếu với việc nhà mình^[2].

Đủ lời sách: an táng nên ngày Thiên đức, Nguyệt đức, Thiên đức hợp, Nguyệt đức hợp, Thiên xá, Thiên nguyện, Lục hợp, Minh phệ. Khải toàn nên ngày Minh phệ đối. Cả hai kỵ Nguyệt kiến, Nguyệt phá, ngày Bình, ngày Thu, Kiếp sát, Tai sát, Nguyệt sát, Nguyệt hình, Nguyệt hại, Nguyệt yếm, Tứ phế, Ngũ mộ, Phục nhật, Trùng nhật; an táng còn kỵ thêm Tứ kỵ, Tứ cùng^[2]. Ở quyển 10, sách tóm: «Minh phệ nên phá thổ, an táng. Minh phệ đối nên phá thổ, khải toàn»^[3].

鳴吠宜破土安葬鳴吠對宜破土啟攢

Danh sách cũ của Thông Thư có Canh Dần, Nhâm Dần trong Minh phệ và Giáp Ngọ trong Minh phệ đối. Sách Hiệp Kỷ chê danh sách ấy là lầm và sửa lại theo khởi lệ; Bảng 4 theo bản đã sửa^[4].

Ngày Minh phệ đối từ 11/2026 đến 1/2027

Bảng 5 lấy các ngày Minh phệ đối trong ba tháng tới, can chi, âm lịch và Trực chép từ bộ lịch của Viện. Viện mới lọc vòng đầu: bỏ ngày Trực Kiến, Phá, Bình, Thâu (sách gọi Nguyệt kiến, Nguyệt phá, ngày Bình, ngày Thu).

Bốn bước lọc ngày cho nhà mình

1. Lấy các ngày «còn» trong Bảng 5.
2. Gạch ngày trùng ba can chi kỵ của tuổi người mất ở Bảng 1. Ví dụ người mất tuổi Bính Ngọ (1966) kỵ ba ngày Canh Tý, Nhâm Tý, Bính Tý, nên bỏ 22/11/2026, 04/12/2026 và 21/01/2027 (28/12/2026 đã loại ở vòng đầu).
3. Gạch ngày, giờ xung tuổi người chủ tế, và xét Thiên cương tứ sát ở Bảng 3 nếu đã biết hướng mộ.
4. Các sát còn lại (Kiếp sát, Tai sát, Nguyệt sát, Nguyệt hình, Nguyệt hại, Nguyệt yếm, Tứ phế, Ngũ mộ, Phục nhật, Trùng nhật) bộ lịch Viện chưa in: phần này nhờ Viện lọc.