Vợ chồng cách nhau bao nhiêu tuổi là đẹp? Chênh lệch tuổi theo địa chi và cách cân nhắc

01Vợ chồng cách nhau bao nhiêu tuổi thì rơi vào nhóm nào?

Cách 4 hoặc 8 tuổi luôn cùng nhóm tam hợp, cách 6 tuổi luôn xung, cách 2 hoặc 10 tuổi không thuộc nhóm nào; các số khác tuỳ cặp con giáp.

Bảng 1 do Viện tính bằng code trên năm nhóm địa chi mà sách Tam Mệnh Thông Hội gọi tên: xung, lục hợp, tam hợp, lục hại, tam hình^[1]. Địa chi là mười hai con giáp của năm sinh. Số năm chênh tính theo năm âm lịch (can chi năm), không theo năm dương lịch.

Tra trong ba bước:

1. Lấy can chi năm sinh âm lịch của chồng và của vợ. Ví dụ năm 1990 là Canh Ngọ, năm 1996 là Bính Tý.
2. Lấy năm lớn trừ năm nhỏ, ra số năm hai người cách nhau.
3. Tìm dòng ấy trong Bảng 1. Muốn biết đúng cặp con giáp của mình hợp hay xung với tuổi nào, tra Bảng 2 ở phần 03.

Ví dụ: người sinh năm 1990 (Canh Ngọ) với người sinh 1991 (Tân Mùi) là lục hợp; với người sinh 1994 (Giáp Tuất) là tam hợp; với người sinh 1996 (Bính Tý) là xung, vì cách nhau 6 năm.

Đọc bảng cho đúng: bảng chỉ cho biết hai chi năm sinh rơi vào nhóm nào theo tên gọi của sách. Bảng không chấm điểm hôn nhân; phần 05 nói vì sao.

02Cách 6 tuổi có phải là xung theo địa chi không?

Có. Tam Mệnh Thông Hội lấy chi thứ bảy làm xung; đếm cả hai đầu, từ Tý tới Ngọ là bảy số, tức hai năm sinh cách nhau 6 năm.

Mười hai chi chia thành sáu cặp xung: Tý–Ngọ, Sửu–Mùi, Dần–Thân, Mão–Dậu, Thìn–Tuất, Tỵ–Hợi. Ai cách nhau đúng 6 tuổi (tính theo năm âm lịch) cũng rơi vào một trong sáu cặp này. Viện kiểm bằng code: cả 12 trường hợp cách 6 tuổi đều là xung.

Sách kể các cặp này khi giảng lục hại: «người sinh Tý sợ Ngọ xung… Sửu sợ Mùi xung… Dần sợ Thân xung… Mão sợ Dậu xung»^[1]. Bộ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, khi bàn Kiến Trừ của ngày tháng, cũng gọi «Mão Dậu xung nhau», «Thìn Tuất xung nhau»^[2]. Hai sách gọi tên cặp xung giống nhau.

Biết hai tuổi xung mới là bước tra. Xung có cấm cưới hay không là chuyện khác: xem phần 04.

03Tuổi hai bạn thuộc cặp hợp, hại hay hình nào?

Tìm con giáp năm sinh của một người ở cột trái, đọc sang phải để biết tuổi nào cùng tam hợp, lục hợp, xung, lục hại hay hình với tuổi ấy.

Tên các nhóm trong bảng, theo lời Tam Mệnh Thông Hội quyển 2^[1]:

• Lục hợp (sáu cặp hợp): «Hợp là hoà, tức âm dương hoà nhau thì khí tự hợp.» Sáu cặp: Tý–Sửu, Dần–Hợi, Mão–Tuất, Thìn–Dậu, Tỵ–Thân, Ngọ–Mùi.
• Tam hợp (ba chi một nhóm): «Như Thân Tý Thìn… Tỵ Dậu Sửu, Dần Ngọ Tuất, Hợi Mão Mùi đều như thế.»
• Lục hại (sáu cặp hại): «Lục hại là những chi lấn át, giao chiến nhau trong mười hai chi.»
• Tam hình: «Tý Mão là một hình; Dần Tỵ Thân là hai hình; Sửu Mùi Tuất là ba hình.» Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi gặp chính mình là tự hình.

夫合者和也，乃隂陽相和，其氣自合。……如申子辰……巳酉丑寅午戍亥卯未皆然。……六害者十二支凌戰之辰也。……子卯一刑也，寅巳申二刑也，丑未戍三刑也。

Các mục trên nằm ở quyển 2 của sách: «Luận chi nguyên lục hợp» tờ 97b–99b, «Luận chi nguyên tam hợp» tờ 101b, «Luận lục hại» tờ 106a, «Luận tam hình» tờ 108b–109b. Bản Kanripo không chấm câu; chấm câu do Viện thêm.

04Vợ chồng cách 6 tuổi có lấy được không?

Các sách Viện đã kiểm không có câu nào cấm vợ chồng cách 6 tuổi lấy nhau. Chữ «xung» ở phần 02 là tên gọi quan hệ giữa hai chi, không phải lời phán về hôn nhân.

Tam Mệnh Thông Hội là sách lá số. Sách bàn xung giữa các chữ trong lá số của một người (năm, tháng, ngày, giờ sinh), không bàn so tuổi hai vợ chồng. Ngay trong sách ấy, xung cũng không mặc nhiên là xấu^[1]:

• «Tương xung là thần giao chiến của mười hai chi, đại để là hung; nhưng cũng có khi thành phúc rất lớn.» (tờ 115b)
• «Xem các bài thơ thì thấy xung phá có cát có hung, không thể luận gộp một mực.» (tờ 117b)

相衝者十二支戰擊之神，大槩為凶，然有為福之甚者。……觀諸詩見衝破有吉有凶，不可槩論。

Bộ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, soạn theo lệnh vua Càn Long, còn chép một phép xem tuổi cưới gọi là «thai bào tương xung» vào quyển Biện ngoa (quyển gom các thuyết sai) và bác nó. Sách ghi thuyết ấy: năm Dần, Thân kỵ tháng Tỵ, Hợi; năm Mão, Dậu kỵ tháng Tý, Ngọ. Rồi soạn giả bác: «Huống chi năm của nam với tháng của nữ, năm của nữ với tháng của nam chẳng liên can gì nhau, phá ở chỗ nào?»^[3]

胞胎相衝者，寅申年忌己亥月……況男年與女月，女年與男月，了不相干，何破之有。

Vì vậy Bảng 1 và Bảng 2 chỉ cho biết hai tuổi xung theo tên gọi của sách, không phải lời cấm cưới. Hai bạn cách 6 tuổi mà gia đình còn băn khoăn: sách đã kiểm không nói cách hoá giải, nên Viện không tự viết. Muốn so thêm theo một phép khác, xem bài tuổi vợ chồng theo cung phi.

05Chênh lệch tuổi có quyết định hôn nhân hạnh phúc không?

Sách cổ Viện đã kiểm không nói vậy; bộ sách lịch triều Thanh còn bác hẳn thuyết hợp hôn.

Ngay cả chữ «hợp» cũng không mặc nhiên tốt. Bàn lá số một người, Tam Mệnh Thông Hội viết: «Đại để hợp với cát thần thì cát, hợp với hung thần thì hung.»^[1] Câu này nói về các chữ trong lá số, không phải so tuổi vợ chồng.

大率合吉神則吉，合㓙神則凶。

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 36 «Biện ngoa», mục «Nam nữ hợp hôn đại lợi nguyệt», là chỗ soạn giả bác thuyết hợp hôn (xem tuổi để cưới)^[3]:

• «Đạo vợ chồng là khởi đầu của nhân luân. Kinh Thư chép việc gả con, Kinh Thi ca bài Quan Thư, chưa hề có thuyết hợp hôn.» (tờ 4a)
• «Năm với tháng gặp lục hại thì phép lộc mệnh không kỵ; vả năm với tháng đâu phải vợ chồng, sao lại đoán là bất hoà?» (tờ 6a)
• «Người đời không xét lẽ vì sao, chỉ nghe lời thuật sĩ, đòi điều gì cũng phải hợp cả, nhiều người đến lỡ thì không cưới gả được.» (tờ 7b)
• «Thuyết hợp hôn thì tục phương Bắc dùng, còn sĩ đại phu và phương Nam đều không tin sâu.» (tờ 7b–8a)

夫婦之道，人倫之始，書載釐降，詩咏闗雎，未嘗有合婚之説也。……年月六害，祿命不忌，且年月非夫婦，何以遂為不和之占。……世人不察其所以然之故，惟聽術士之説，一一求其悉合，多至逾時不得婚嫁。……然合婚之説，北方世俗用之，士大夫及南方皆不深信。

Tờ tâu ở đầu bộ sách còn xin xoá các thuyết «hoang đường vô căn cứ như nam nữ hợp hôn, đại tiểu lợi dụng của việc cưới gả… đều xoá bỏ hết» khỏi sách lịch^[4].

荒誕無稽，如男女合婚嫁娶大小利用……悉皆刪削。

Vì thế Viện dùng bảng chênh lệch tuổi như một bước tra tên gọi, không dùng để chấm điểm hôn nhân. Xem tuổi để cưới hỏi còn chọn ngày, theo phong tục từng nhà; phần ấy nên để Viện xem cho đúng đôi bạn.