Khánh thành mộ là gì, cúng khánh thành mộ ra sao, chọn ngày thế nào? Viện tra thẳng hai bộ sách cổ, đưa bảng ngày, lễ vật và trình tự làm được ngay.
Điểm chính
- Sửa mộ, đắp đất, xây bệ cúng: làm quanh Hàn thực – Thanh minh, không cần xét ngày giờ. Năm 2027, tiết Thanh minh vào 05/04.
- Phá thổ nên ngày Minh Phệ, Minh Phệ đối; an táng nên Minh Phệ cùng Thiên đức, Nguyệt đức…; kỵ Trực Kiến, Phá, Bình, Thu.
- Việc táng lấy năm sinh người mất làm chủ; người chủ tế chỉ kỵ xung, áp (sách luận theo năm sinh), ngoài ra không cần câu nệ.
- Lễ ở mộ theo Gia Lễ: tế người mất trước, tế thần Hậu Thổ sau.
01Khánh thành mộ là gì?
Sách cổ Viện đã kiểm không có lễ mang tên khánh thành mộ; việc gần nhất sách ghi là tạ mộ (謝墓) sau khi đắp xong hay đắp thêm đất cho mộ.
Bộ Khâm định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (sách chọn ngày đời Càn Long, lời tựa năm 1741) ghi hai trường hợp tạ mộ[1]:
- An táng sau Đại hàn năm ngày, trước Lập xuân: «cốt phải trước Lập xuân theo đúng thời mà tạ mộ, hoặc tới tiết Hàn thực, Thanh minh năm sau đắp thêm đất mà tạ mộ».
- Táng gấp khi người mới mất, đắp xong mộ trong một ngày: «đợi hung thần qua rồi mới đắp thêm đất mà tạ mộ».
要扵立春前依時謝墓或扵來年寒食清明節加土謝墓
Sách Gia Lễ (xưa đề tên Chu Hi; đề yếu Tứ khố cho là không phải của Chu Hi) ghi lễ tế thần Hậu Thổ (后土) ở mộ: khi mở khu mộ, khi hạ quan lấp đất, và khi tế mộ hằng năm[6][7]. Phần 05 và 06 lấy theo các lễ này. Việc dọn mộ cuối năm xem thêm bài tảo mộ làm những gì.
02Sửa mộ xong thì làm lễ khánh thành mộ lúc nào?
Sách cho sửa mộ, đắp đất, trồng cây, xây bệ cúng vào khoảng Hàn thực – Thanh minh, và lúc ấy không cần xét sơn hướng hay năm tháng ngày giờ.
Lời sách: «phàm mộ đã táng, hoặc đắp thêm đất, hoặc trồng cây, hoặc xây bệ cúng, hoặc chỗ hư hỏng cần sửa, nên vào khoảng Hàn thực, Thanh minh mà gọi thợ sửa làm, không luận sơn hướng, năm tháng ngày giờ»[1].
凡已𦵏墓塋或加土或種樹或砌祭臺或破壊修整宜扵寒食清明之間鳩工修作不論山向年月日時
Đây là phép sách chép từ Thông Thư, xếp vào mục phép quyền biến. Soạn giả kết: «các phép quyền biến trên, đời dùng nhiều; tuy thuộc lối biến thông nhưng cũng có lý»[1].
右權法世多用之雖屬變通而亦有理
Tra mốc làm lễ khánh thành mộ năm 2027
| Việc | Lúc làm theo sách | Mốc năm 2027 |
|---|---|---|
| Đắp thêm đất, trồng cây, xây bệ cúng, sửa chỗ hư | Khoảng Hàn thực – Thanh minh | Quanh tiết Thanh minh 05/04/2027 |
| Tạ mộ sau khi táng trong khung Đại hàn – Lập xuân | Trước Lập xuân; hoặc Hàn thực – Thanh minh năm sau | Lập xuân 04/02/2027 lúc 08:46; Thanh minh 05/04/2027 |
| Tạ mộ sau khi táng gấp | Đợi hung thần qua | Tuỳ ngày táng: Viện xem riêng |
Sách tính Hàn thực theo lịch bình khí xưa, nên Viện không ghi một ngày Hàn thực cụ thể, chỉ lấy mốc tiết Thanh minh theo lịch Viện.
Mộ táng gấp, hay cần sửa lớn ngoài dịp Thanh minh: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện chọn ngày cho mộ03Ngày khánh thành mộ chọn thế nào?
Sách không có mục chọn ngày khánh thành mộ; gần nhất là ngày phá thổ, an táng: phá thổ nên ngày Minh Phệ, Minh Phệ đối; an táng nên Minh Phệ cùng Thiên đức, Nguyệt đức…; kỵ Trực Kiến, Phá, Bình, Thu.
Bảng việc nên, việc kỵ của sách chỉ có ba việc về mộ: phá thổ (đào đất), an táng và khải toản (mở quách, bốc mộ)[2].
| Việc | Nên | Kỵ (rút gọn) |
|---|---|---|
| Phá thổ | Minh Phệ, Minh Phệ đối | Nguyệt kiến, Nguyệt phá, ngày Bình, ngày Thu, Thổ phủ, Thổ phù, Địa nang… |
| An táng | Thiên đức, Nguyệt đức, Thiên đức hợp, Nguyệt đức hợp, Thiên xá, Thiên nguyện, Lục hợp, Minh Phệ | Nguyệt kiến, Nguyệt phá, ngày Bình, ngày Thu, Tứ kỵ, Tứ cùng, Trùng nhật… |
| Khải toản | Minh Phệ đối | Như an táng, trừ Tứ kỵ, Tứ cùng |
安葬宜天徳月徳天徳合月徳合天赦天願六合鳴吠忌月建月破平日收日
Ngày Minh Phệ là những ngày nào?
Sách liệt kê 13 ngày Minh Phệ và 11 ngày Minh Phệ đối[3]. Sách ghi Thông Thư xưa xếp nhầm Canh Dần, Nhâm Dần vào Minh Phệ và Giáp Ngọ vào Minh Phệ đối; bảng dưới theo bản đã sửa. Tên gọi theo lời Nhất Hạnh mà sách dẫn: dùng ngày ấy thì «được gà vàng gáy, chó ngọc sủa, trên dưới gọi nhau, vong linh yên ổn»[4].
用之者得金雞鳴玉犬吠上下相呼亡靈安穩
| Loại | Can chi ngày |
|---|---|
| Minh Phệ (13 ngày) | Giáp Ngọ, Bính Ngọ, Canh Ngọ, Nhâm Ngọ, Giáp Thân, Bính Thân, Canh Thân, Nhâm Thân, Ất Dậu, Đinh Dậu, Kỷ Dậu, Tân Dậu, Quý Dậu |
| Minh Phệ đối (11 ngày) | Bính Tý, Canh Tý, Nhâm Tý, Giáp Dần, Bính Dần, Canh Dần, Nhâm Dần, Ất Mão, Đinh Mão, Tân Mão, Quý Mão |
Sàng ngày khánh thành mộ đầu năm 2027
Sách cho an táng sau Đại hàn năm ngày, trước Lập xuân; chọn ngày phá thổ trước, rồi ngày an táng[1]. Năm 2027, Đại hàn giao tiết 14:29 ngày 20/01, Lập xuân 08:46 ngày 04/02. Tự sàng theo bốn bước:
- Lấy khung 25/01 đến 03/02/2027.
- Gạch ngày gặp Trực Kiến, Phá, Bình, Thâu.
- Đánh dấu ngày có can chi trong Bảng 3.
- Xét các sao kỵ còn lại ở Bảng 2: phần này Viện xem riêng.
| Ngày dương | Âm lịch | Can chi | Trực | Sàng |
|---|---|---|---|---|
| 25/01 thứ Hai | 18/12 | Giáp Thìn | Bình | Kỵ |
| 26/01 thứ Ba | 19/12 | Ất Tỵ | Định | — |
| 27/01 thứ Tư | 20/12 | Bính Ngọ | Chấp | Minh Phệ |
| 28/01 thứ Năm | 21/12 | Đinh Mùi | Phá | Kỵ |
| 29/01 thứ Sáu | 22/12 | Mậu Thân | Nguy | — |
| 30/01 thứ Bảy | 23/12 | Kỷ Dậu | Thành | Minh Phệ |
| 31/01 Chủ nhật | 24/12 | Canh Tuất | Thâu | Kỵ |
| 01/02 thứ Hai | 25/12 | Tân Hợi | Khai | — |
| 02/02 thứ Ba | 26/12 | Nhâm Tý | Bế | Minh Phệ đối |
| 03/02 thứ Tư | 27/12 | Quý Sửu | Kiến | Kỵ |
Bảng chỉ sàng theo Minh Phệ và bốn Trực kỵ, chưa xét các sao kỵ khác, chưa phải ngày đã chọn. Tra thêm bằng công cụ xem ngày tốt xấu; cách làm tương tự ở bài chọn ngày và cúng động thổ.
Muốn có ngày đã xét đủ sao kỵ cho mộ nhà mình: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện chọn ngày04Xem ngày khánh thành mộ theo tuổi nào?
Sách nói cho việc táng: lấy năm sinh người mất làm chủ; người chủ tế chỉ kỵ xung, áp (sách luận theo năm sinh), ngoài ra không cần câu nệ.
Lời sách: «xưa nay đều luận năm sinh, không luận ngày sinh … táng lấy mệnh người mất làm chủ; người chủ tế chỉ kỵ xung, áp, ngoài ra không cần câu nệ»[5].
𦵏以亡命為主祭主止忌冲壓餘可勿拘
Sách còn xếp: «táng lấy bổ long làm chủ, sơn hướng và mệnh người mất là thứ»[5]. Tức thế đất của mộ đứng trước tuổi.
𦵏以補龍為主而山向亡命次之
Các câu này nói cho việc táng; sách không nói riêng cho lễ tạ mộ hay khánh thành mộ, nên Viện không suy thêm.
Mộ tổ nhiều người cùng nằm, hay người đứng lễ có tuổi xung: gửi năm sinh, Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem tuổi05Lễ cúng khánh thành mộ tổ gồm những gì?
Theo sách Gia Lễ, lễ ở mộ gồm cỗ tế người mất và một lễ riêng tế thần Hậu Thổ bên trái mộ; lễ vật là rượu, quả, thịt khô, mắm, hoặc cá, thịt, cơm, đồ bột.
| Dịp | Cúng ai | Lễ vật | Chỗ đặt |
|---|---|---|---|
| Mở khu mộ | Thần Hậu Thổ | Chén, bình rượu, quả, thịt khô, mắm | Bên trái cọc mốc giữa, thần vị quay hướng nam |
| Hạ quan, lấp đất | Thần Hậu Thổ | Như lúc mở khu mộ | Bên trái mộ |
| Tế mộ hằng năm | Người mất | Mỗi phần mộ một cỗ như lễ tứ thời | Chiếu mới trước mộ |
| Tế mộ hằng năm | Thần Hậu Thổ | Cá, thịt, cơm, đồ bột, mỗi thứ một mâm lớn | Khoảnh đất bên trái mộ |
更設魚肉米麪食各一大盤以祀后土
Trình tự cúng khánh thành mộ tại mộ
Sách Gia Lễ ghi lễ tế mộ theo các bước[7]:
- Sáng sớm, chủ nhân mặc thâm y, dẫn người giúp việc tới mộ, lạy hai lạy.
- Đi vòng trong ngoài khu mộ ba vòng; phát cỏ gai, quét dọn, về chỗ lạy hai lạy.
- Dọn một khoảnh đất bên trái mộ để tế Hậu Thổ.
- Trải chiếu mới sạch trước mộ, bày cỗ.
- Tham thần, giáng thần, ba tuần hiến rượu; đọc văn tế người mất.
- Từ thần, dọn cỗ; rồi tế Hậu Thổ: bốn mâm ở đầu nam chiếu, ba tuần hiến, đọc văn cáo.
Về hình mộ, sách ghi: mộ cao bốn thước, dựng một bia đá nhỏ phía trước[6]. Lễ dọn mộ hằng năm có ở bài văn khấn tảo mộ ngoài đồng.
Họ tộc cần làm lễ ở mộ tổ cho chu đáo: Viện có dịch vụ xem tang lễ và nghi thức. Gọi 07.6264.1331.
Liên hệ Viện06Bài cúng khánh thành mộ đọc ra sao?
Sách không có bài cúng khánh thành mộ; Gia Lễ có các bài văn cáo dùng ở mộ, Viện dịch sát dưới đây để gia đình đọc theo.
Văn cáo Hậu Thổ khi dựng mộ
Trích Gia Lễ, quyển 4
«Năm…, tháng…, ngày…; (chức, họ tên người cáo) dám cáo với thần Hậu Thổ: nay vì (chức, họ tên người mất) mà dựng nhà mộ, xin thần che chở, khiến về sau không có điều khó. Kính lấy rượu trong, thịt khô, mắm dâng lên thần. Xin hưởng.»
今為某官姓名營建宅兆神其保佑俾無後艱
Văn tế người mất ở mộ
«Mộ của (thân thuộc, chức) phủ quân: khí tiết đổi dời, mưa móc đã thấm, trông quét nấm mộ, không xiết cảm mến.»[7]
氣序流易雨露既濡瞻掃封塋不勝感慕
Văn cáo Hậu Thổ khi tế mộ
«(Chức, họ tên) dám cáo rõ với thần Hậu Thổ: kính làm lễ hằng năm ở mộ (thân thuộc, chức) phủ quân; được giữ gìn theo thời, thật nhờ ơn thần; dám lấy rượu, cỗ kính dâng lễ. Xin hưởng.»[7]
某恭修嵗事於某親某官府君之墓惟時保佑實頼神休
Bài khấn theo lối nói quen của người Việt thì Viện chưa có nguồn đã kiểm để đăng. Muốn học lễ vật, văn khấn bài bản: khoá Nghi Lễ (PT-202) dạy lễ vật, văn khấn cho khai trương, động thổ, về nhà mới.
Cần bài văn cho mộ tổ nhà mình: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem riêng07Hỏi – đáp
Sách cổ có gọi là lễ khánh thành mộ không?
Không. Viện đã dò bộ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư tìm các chữ «lạc thành», «tu phần», «tạ thổ» mà không thấy. Sách chỉ ghi tạ mộ sau khi đắp, sửa mộ; sách Gia Lễ ghi lễ tế mộ và tế Hậu Thổ.
Ngày Minh Phệ có tốt cho mọi việc ở mộ không?
Không hẳn. Minh Phệ, Minh Phệ đối là ngày nên cho phá thổ; an táng nên Minh Phệ cùng Thiên đức, Nguyệt đức và các sao khác; khải toản nên Minh Phệ đối. Ngày ấy vẫn phải tránh Trực kỵ và sao kỵ của từng việc.
Bảng ngày cuối tháng 1/2027 đã dùng được chưa?
Chưa. Bảng 4 chỉ đánh dấu Minh Phệ và gạch bốn Trực kỵ. Các sao kỵ như Kiếp sát, Tai sát, Nguyệt hình, Trùng nhật chưa xét. Muốn có ngày dùng được cho mộ nhà mình, gửi Viện xem riêng.
Dịch vụ và khoá học cho việc khánh thành mộ
Giấy mời khánh thành mộ tổ viết thế nào?
Hai bộ sách Viện đã kiểm không nói việc này, nên bài không đưa mẫu. Họ tộc cần làm lễ ở mộ tổ cho chu đáo thì gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo để Viện xem riêng theo việc của nhà mình.
Viện giúp được gì khi nhà có việc ở mộ?
Viện có dịch vụ xem tang lễ và nghi thức: chọn ngày giờ tang lễ, an táng, cải táng; và dịch vụ xem phong thủy nhà đất, gồm dương trạch và âm trạch. Việc cụ thể ở mộ nhà mình, liên hệ để Viện xem riêng.
Muốn tự học chọn ngày cho việc mộ thì học khoá nào?
Khoá Trạch Nhựt (PT-103), Cấp I, 8 buổi × 3 giờ, cần học PT-101 trước, có phần ứng dụng an táng. Học sâu hơn có khoá Huyền Không Đại Quái Xem Ngày, mô tả có phần an táng âm trạch. Lịch mở lớp xem ở trang lịch khai giảng.
Nguồn tham khảo
- Khâm định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư 欽定協紀辨方書 (đời Thanh, lời tựa năm Càn Long 6, 1741; bản Văn Uyên Các), quyển 34 «利用二», mục «造𦵏權法», tờ 51b–52b. Bản Kanripo KR3g0051.
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 11 «用事», tờ 25b–26a. Bản Kanripo KR3g0051.
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 9 «立成», tờ 32a. Bản Kanripo KR3g0051.
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 5 «義例», mục «鳴吠日», tờ 64b, 68b–69a. Bản Kanripo KR3g0051.
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 33 «利用一», mục «論造𦵏» tờ 17b, mục «論相主» tờ 32b. Bản Kanripo KR3g0051.
- Gia Lễ 家禮 (bản Tứ khố toàn thư; xưa đề tên Chu Hi đời Tống, đề yếu Tứ khố cho là không phải của Chu Hi), quyển 4. Bản Wikisource.
- Gia Lễ 家禮, quyển 5, mục «墓祭». Bản Wikisource.
Chữ Hán trong bài chép đúng bản số, giữ cả dị thể. Số lịch lấy từ bộ lịch của Viện.
Bước tiếp theo
Đọc thêm: lễ động quan, di quan.
