Nạp Âm Sa Trung Thổ là gì? Năm sinh, phân biệt với Sa Trung Kim và cách đọc

01Sa Trung Thổ gồm những năm sinh nào?

Sa Trung Thổ gồm các năm Bính Thìn và Đinh Tỵ: 1916, 1917, 1976, 1977, 2036, 2037, 2096, 2097. Cứ 60 năm lại có một cặp năm này.

Bộ Khâm định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư đời Thanh chép rõ: «Bính Thìn, Đinh Tỵ là Sa Trung Thổ»^[1]. Tam Mệnh Thông Hội đời Minh cũng ghi như vậy^[3]. Viện đã chép bảng 30 cặp nạp âm trong Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, đối chiếu với vòng 60 Giáp Tý bằng code, rồi tính ra các năm dưới đây.

Bảng năm sinh Sa Trung Thổ 1900–2100

Sinh tháng Giêng, tháng Hai có phải Sa Trung Thổ không?

Năm can chi đổi vào ngày Tết, không phải ngày 1/1 dương lịch. Làm ba bước:

1. Tìm năm sinh dương lịch của bạn trong Bảng 2.
2. So ngày sinh với cột «Từ» và «Đến».
3. Nằm trong khoảng ấy thì năm âm lịch là Bính Thìn hoặc Đinh Tỵ, nạp âm Sa Trung Thổ. Sinh trước ngày Tết thì thuộc năm âm lịch trước, nạp âm khác.

Năm 1916, 1917, 2096, 2097 Viện chưa tra ngày Tết nên bảng chỉ ghi năm. Bảng đủ 30 nạp âm của mọi năm sinh có ở bài Nạp Âm là gì và bảng 30 Nạp Âm Lục Thập Hoa Giáp.

02Sa Trung Thổ nghĩa là gì?

Sa Trung Thổ nghĩa đen là «đất trong cát»: đất bồi lẫn trong cát, ẩm và nhuận. Sách cổ giải tên này theo hai lối, Viện ghi cả hai.

Lối thứ nhất: đất đang ở tuổi ba, bốn mươi

Tam Mệnh Thông Hội ví sáu mươi Giáp Tý như một đời người. Sách viết: «Bính Thìn, Đinh Tỵ: khí đang đón dương, lúc nảy sinh đã qua, lúc thành tựu đầy đủ chưa tới, nên gọi là Sa Trung Thổ»^[3]. Cũng mục ấy ví hai chi Thìn, Tỵ như người ba bốn mươi tuổi đã có chỗ đứng, mới có tượng tiến thủ.

丙辰丁巳，氣以承陽，發生已過，成齊未來，乃曰沙中土也。

Lối thứ hai: thuyết nhà chọn ngày về lửa sinh cho đất

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư dẫn lời Đào Tông Nghi: «Thổ nhập kho ở Thìn, tuyệt ở Tỵ; còn hỏa của can Bính Đinh đến Thìn là Quan đới, đến Tỵ là Lâm quan. Thổ đã vào kho, đã tuyệt, mà lửa vượng lại sinh cho nó, nên gọi là Sa Trung Thổ»^[1]. Quan đới, Lâm quan là hai nấc lớn mạnh trong vòng trường sinh mười hai giai đoạn.

丙辰丁巳沙中土者，土庫辰，絶巳，而天干丙丁之火至辰冠帶、巳臨官，土既庫絶，旺火復與生之，故曰沙中土也。

Đây là thuyết của nhà chọn ngày (日家). Tam Mệnh Thông Hội chép lại thuyết này và nhận xét nó gượng (雖鑿), nhưng vẫn giữ để đối chiếu với lối thứ nhất^[3].

03Bính Thìn khác Đinh Tỵ ra sao?

Cùng là Sa Trung Thổ, nhưng sách chép Bính Thìn là đất bờ đê, dày và mạnh; Đinh Tỵ là đất ẩm, «tự tuyệt mà không tuyệt». Người sinh 1976 và 1977 vì vậy được sách tả khác nhau.

Về Đinh Tỵ, sách giải: một Thổ ở dưới hai Hỏa, ở «quê cha mẹ», nên không tuyệt^[3].

丙辰自庫之土，厚且壯。……丁巳自絶之土，又不為絶。……木不能尅，火多益佳。

Đây là lời sách tả tượng của từng năm, không phải lời đoán đời người. Một năm sinh chỉ là một trụ trong bốn trụ của lá số.

04Sa Trung Thổ khác Sa Trung Kim thế nào?

Sa Trung Thổ là Bính Thìn, Đinh Tỵ, hành Thổ; Sa Trung Kim là Giáp Ngọ, Ất Mùi, hành Kim. Hai tên chỉ chung chữ «Sa» (cát), còn năm sinh và hành đều khác.

Sa Trung Thổ và Sa Trung Kim trên vòng 60 năm Giáp Tý

Sa Trung Kim nghĩa là gì?

Tam Mệnh Thông Hội viết: «Giáp Ngọ, Ất Mùi: khí đã thành vật, chất tự cứng chắc, lẫn trong cát mà khác cát, ở trong lửa mà được lửa luyện, nên gọi là Sa Trung Kim»^[3]. Phần luận mệnh của sách tả thêm: chất quý ẩn trong cát, phải đãi rửa mới thành của báu.

甲午乙未，則氣已成物，質自堅實，混於沙而別於沙，居於火而煉於火，乃曰沙中金也。

剛形布地，寶質藏砂，直敎淘洗為珍

Sách cũng gọi Giáp Ngọ, Ất Mùi là Kim âm trong cát (甲午乙未為沙中之陰金), đặt đối với Kim dương trong biển là Giáp Tý, Ất Sửu.

Vì sao có sách gọi là Sa Thạch Kim?

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư gọi Giáp Ngọ, Ất Mùi là Sa Thạch Kim (甲午乙未砂石金者)^[1]. Trong bản số của bộ sách này, Viện tìm chữ «沙中金» không thấy. Gặp tên Sa Thạch Kim, bạn hiểu đó là cùng cặp năm với Sa Trung Kim.

05Đọc Sa Trung Thổ trong Bát Tự thế nào?

Trong phép xưa, nạp âm làm «Thân» để xem thịnh suy, còn can làm Lộc, chi làm Mệnh. Sa Trung Thổ vì vậy chỉ là một phần trong lá số, không đứng riêng để đoán đời người.

Tam Mệnh Thông Hội ghi: «Lấy can làm Lộc để định sang hèn, lấy chi làm Mệnh để định dài ngắn, lấy nạp âm làm Thân để xem thịnh suy»^[3].

以干為祿定貴賤，以支為命定脩短，以納音為身察盛衰。

Về xem tính nết, sách chép hai thuyết đặt cạnh nhau. Một thuyết lấy nạp âm ở trụ ngày, trụ giờ xem có khắc hay không. Thuyết kia viết: «Suy tính nết người thì chỉ xem ngũ hành gốc ở ngày, giờ, không xét nạp âm»^[4]. Sách không phân xử, Viện cũng không tự chọn hộ bạn.

推人性行，只在日時上看本五行，不論納音。

Sách chép Sa Trung Thổ hỷ kỵ những gì?

Sách chép Sa Trung Thổ thanh tú, thích Kim trong nuôi, thích Thủy trong thấm, kỵ Đại Dịch Thổ. Đoạn này nói về các nạp âm gặp nhau ở trụ ngày, trụ giờ trong một lá số, không phải bảng ghép tuổi cưới hỏi hay làm ăn^[3]. Can chi trong ngoặc tra từ bảng 30 nạp âm.

Sách tả tượng đất Sa Trung Thổ thế nào?

Sách tả tượng đất này: «đất do sóng cuộn bồi lại, bãi nước mà thành… chỗ gò hang đổi dời».

砂中土者，浪回所積，波渚而成，……陵谷變遷之地。此土清秀，惟喜清金養之。……大驛往來最不宜見，縱有金水亦凶。