Hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài đặt thế nào? Cách tính theo tuổi gia chủ và chuyện xoay hướng

01Hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài đặt thế nào?

Nguồn nghiên cứu tín ngưỡng tả tục đặt hướng thẳng ra phía cửa nhà; một số báo nêu cách khác là đặt theo hướng tốt của gia chủ. Bảng 1 ghi rõ ai nói gì.

Viện ghi cả hai cách và không tự hoà giải.

Các nguồn ghi chỗ đặt thế nào?

Về chỗ đặt, các nguồn ghi như sau:

• Tủ thờ chung ông Địa, Thần Tài đặt dưới đất, «ở vị trí có vách dựa vào», giữ sạch sẽ, sáng sủa^[1]. Bàn thờ «nằm sát dưới nền đất, sàn nhà»^[2].
• Sách của Toan Ánh, theo báo Tri Thức dẫn, ghi chỗ đặt thường là «góc nhà hoặc hàng hiên»^[3].
• Ở châu thổ Bắc Bộ, dưới đất là hay gặp nhất; ngoài ra có treo tường, đặt trên kệ hàng, kệ cao. Vị trí gần cửa ra vào, theo bài nghiên cứu, «được giải thích là để thần rước tài lộc vô nhà»^[4].
• Báo Pháp Luật Việt Nam ghi: «Không nên đặt gần nhà vệ sinh, trước gương hoặc nhà bếp»^[6].

Hai tượng ông Địa Thần Tài đặt bên nào?

Tính từ cửa nhìn vào trong nhà: bên trái là Thần Tài, bên phải là ông Địa. Nguồn cũng ghi nhiều gia đình đặt ngược lại^[1][10].

02Xem hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài theo tuổi thế nào?

Tra Cung Phi của gia chủ theo năm sinh và giới tính, rồi đọc bốn hướng tốt của cung đó. Đây là cách báo chí nêu; bảng hướng vốn viết cho việc xem nhà, xem phần 03.

1. 1Tra Cung PhiNhập năm sinh, giới tính vào ô dưới hoặc tìm ở Bảng 2.
2. 2Đọc bốn hướng tốtTìm cung của bạn ở Bảng 3; bốn hướng xấu ở Bảng 4.
3. 3Hiểu đúng chữ «hướng bàn thờ»Báo Xây dựng, nói về bàn thờ nói chung, ghi: «Hướng ban thờ là hướng về phía lưng của người đứng lễ»^[8].

Công cụ La bàn Bát Trạch của Viện cũng ra Cung Phi và tám hướng. Công cụ viết cho hướng nhà, không nói về bàn thờ. Người sinh trước Lập Xuân (khoảng 4/2 dương lịch) nhập năm trước^[17].

Năm sinh nào thuộc Cung Phi nào?

Tìm năm sinh trong Bảng 2, xem cột Nam hoặc cột Nữ. Bảng tính theo mục «Nam nữ cửu cung» trong quyển Phụ lục của sách Hiệp Kỷ Biện Phương Thư; quyển Phụ lục này có cả những điều thế tục truyền nhau; bảng theo bản sửa năm Khang Hy thứ 56^[12].

Cùng bảng Cung Phi này còn dùng để xem hướng bàn làm việc hợp tuổi, hướng đặt giường ngủ theo Bát Trạch và xem tuổi vợ chồng. Muốn phân biệt Cung Phi với các cách xem mệnh khác, xem bàitra mệnh theo năm sinh.

Bảng hướng tốt, hướng xấu khi xem cho ông Địa Thần Tài

Tìm cung của bạn ở Bảng 3: bốn cột bên phải là bốn hướng tốt. Tên sao và hướng lấy theo bảng Bát Trạch của Viện, tính lại bằng code và khớp phép trong sách ở cả 8 cung^[11].

Bốn hướng xấu theo từng Cung Phi

Tám hướng của cung Tốn trên la bàn

Vì sao Viện không chép bảng hướng theo mệnh?

Lưu ý: có bài báo in bảng hướng theo mệnh^[7]. Viện không chép lại: đối chiếu bằng code, bảng ấy không tra được theo cung và có hàng trộn cả hai nhóm Đông, Tây.

03Cách tính hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài lấy từ đâu?

Bảng hướng lấy từ phép xem nhà trong sách Hiệp Kỷ Biện Phương Thư; áp cho bàn thờ Thần Tài là cách của báo chí, không phải lời sách. Sách viết: «Đại du niên biến quái, nhà xem nhà dùng phép này.»^[11]

大遊年變卦，相宅家用之。

Nhóm Đông, nhóm Tây trong Bảng 3 cũng từ phép dương trạch ấy: «Đông, Tây tự phối là cát, giao lẫn là hung.»^[11]

東西各自相配為吉，交錯相配為凶。

Cung Phi theo năm sinh nằm ở quyển Phụ lục như đã nói ở phần 02. Quyển Biện ngoa của chính bộ sách này, ở mục bàn việc hợp hôn, lại bác việc coi cửu cung theo năm là mệnh của người: «Tam nguyên cửu cung là một sao trong chín sao của năm nhập trung cung, không phải nói mệnh người sinh năm ấy ở cung đó.»^[13] Lời bác này nói về hợp hôn, không nói riêng việc đặt bàn thờ.

三元九宫者，乃年九星入中宫之一星，非謂其年之生命即在是宫也。

Cổ thư có nói hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài không?

Trong các cổ thư Viện đã mở thì không có câu nào về việc này, cũng không có câu chọn hướng thờ theo Cung Phi. Viện đã dò Hiệp Kỷ Biện Phương Thư các từ 財神, 神位, 安神, 福神, 土地, 安香; dò Trạch Kinh các từ 財神, 土地, 神堂, 朝向^[16]. Kết luận này chỉ trong phạm vi các sách đã mở.

Nguồn nghiên cứu về Bắc Bộ có ghi người Hoa ở quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh coi trọng phong thủy khi an vị, nhưng không nêu người Việt chọn vị trí theo tuổi^[4]. Muốn đọc thêm cách đo và vai trò của hướng nhà, xem bài hướng nhà có quan trọng không; bàn thờ gia tiên xem bài hướng bàn thờ gia tiên hợp tuổi.

04Có được xoay hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài đã đặt không?

Các nguồn Viện đã đọc không có quy định riêng cho phép hay cấm xoay. Điều các nguồn có ghi là:

• Báo Thanh Niên: tục thờ này «gần như không có một quy thức nào cần phải tuân thủ khi thờ cúng»^[5]. Đây là lời tác giả bài báo.
• Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Mai, về vị trí đặt và số tượng: «không thống nhất, thấy ai bảo sao làm vậy»^[4].
• Báo Tuổi Trẻ, nói về bàn thờ nói chung: đặt theo tuổi gia chủ là «chưa sâu và chưa rộng»; vị trí đặt mới là yếu tố quan trọng nhất^[9].
• Cùng bài ấy nêu ví dụ gia chủ hợp hướng Tây mà nhà mặt tiền hướng Đông: bàn thờ phải quay ra phía sau nhà, bài cho là «phạm nặng về vấn đề thờ cúng». Bài cũng nói hướng theo tuổi người xây có thể không còn hợp với đời con, và để ngỏ câu hỏi có xoay không^[9].

Viện không suy từ các câu trên ra «xoay được» hay «không được xoay». Đây là chỗ các nguồn còn thiếu.

Sách cổ nói gì về dời hương hoả và ngày an thần vị?

Sách có nói dời hương hoả tới phương cát, nhưng đó là việc khi sửa nhà, vào nhà, theo thần sát năm tháng, không theo tuổi gia chủ. Quyển 33 dẫn: «Tổ đường không lợi thì dời hương hoả tới phương cát.»^[14] Tổ đường là nhà thờ tổ.

祖堂不利則移香火扵吉方

Phần vào nhà ở quyển Phụ lục cũng nói tạm để hương hoả ở phương cát khi hung thần đóng ở cửa^[12]; chữ «phúc thần» ở đó sách không nói rõ vị nào, không nên hiểu là Thần Tài.

Về ngày, sách viết: «Kính An là ngày an thần vị.»^[15] Bảng 5 là chi ngày Kính An theo từng tháng. Sách nói chung về an thần, không nhắc Thần Tài, không nói xoay hướng.

敬安安神位之日也。歴例曰敬安者正月未二月丑三月申四月寅五月酉六月夘七月戌八月辰九月亥十月巳十一月子十二月午