Dịch Mã trong Bát Tự là gì? Cách tra Dịch Mã theo chi năm, chi ngày và ý nghĩa

01Dịch Mã trong Bát Tự là gì?

Dịch Mã là «ngựa trạm»: sách cổ dùng hình ảnh trạm và ngựa để gọi phần khí của ngũ hành lúc tàng, lúc động.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư dẫn Thần Xu Kinh: «Dịch Mã là ngựa cưỡi của trạm dịch»^[2]. Trạm dịch là nơi đổi ngựa, truyền lệnh trên đường xa thời xưa.

神樞經曰：驛馬者，驛騎也。

Cũng sách ấy giải thích vì sao gọi là Mã: «vì Mã trong ngũ hành là thần động, nhảy»^[1].

以馬在五行中為動躍之神故也。

Vì sao Dịch Mã chỉ rơi vào Dần, Thân, Tỵ, Hợi?

Lời xét của soạn giả Hiệp Kỷ Biện Phương Thư: «Dần là Công Tào, Thân là Truyền Tống, Hợi là Thiên Môn, Tỵ là Địa Hộ, đều là tượng đường sá. Tam hợp Dần Ngọ Tuất thì Thân đối với Dần có tượng Dịch Mã; tam hợp Tỵ Dậu Sửu thì Hợi đối với Tỵ có tượng Dịch Mã. Lại nữa, Dịch Mã nghĩa là không yên chỗ ở.»^[2] Nói gọn: Mã là chi đối xung với chi đứng đầu nhóm tam hợp.

按：寅為功曹，申為傳送，亥為天門，巳為地户，皆道路之象也。三合在寅午戌，則對寅之申有驛馬之象焉；三合在巳酉丑，則對巳之亥有驛馬之象焉。又驛馬者，不安其居之謂也。

Hình: Mã nằm đối diện đầu nhóm tam hợp

02Cách tra Dịch Mã theo chi năm và chi ngày thế nào?

Lấy chi năm hoặc chi ngày sinh, tìm nhóm tam hợp của chi ấy, rồi đọc chi Mã trong Bảng 1. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi rõ: «Dịch Mã có phép lấy theo chi năm, có phép lấy theo chi ngày»^[2].

又按：驛馬有從年支取者，有從日支取者，其義例皆與月同，故不重列。

Bốn bước tra Dịch Mã trên lá số

1. Lấy chi của trụ năm (tuổi Giáp Tý lấy Tý) hoặc chi của trụ ngày trong lá số Bát Tự.
2. Tìm chi ấy ở cột trái Bảng 1, xem nó thuộc nhóm tam hợp nào.
3. Đọc cột phải: đó là chi Dịch Mã.
4. Dò bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ: trụ nào có địa chi trùng chi Mã là trụ ấy mang Mã. Xem cách đọc ở phần 03.

Bảng lập từ bốn câu tra trong Tam Mệnh Thông Hội: «người Dần Ngọ Tuất, Mã ở Thân; người Thân Tý Thìn, Mã ở Dần; người Tỵ Dậu Sửu, Mã ở Hợi; người Hợi Mão Mùi, Mã ở Tỵ»^[1]. Viện tính lại bằng code và đối chiếu với các ví dụ có sẵn trong sách: khớp hết.

寅午戌生人馬在申……申子辰人馬在寅……己酉丑人馬在亥……亥卯未人馬在已

Bản khắc trong kho số viết «己» và «已» ở chỗ đúng ra là «巳» (Tỵ); Viện giữ nguyên chữ của bản.

Ví dụ tra Dịch Mã có sẵn trong sách

Tam Mệnh Thông Hội nêu nhiều tuổi cụ thể, kèm cả can của chi Mã^[1]:

• Tuổi Giáp Tý (như năm 1984): Dịch Mã ở Dần, tức Bính Dần.
• Tuổi Mậu Tuất: Mã ở Thân, gặp Canh Thân.
• Tuổi Nhâm Ngọ: Dịch Mã ở Mậu Thân.
• Tuổi Đinh Sửu: Dịch Mã ở Tân Hợi.

Có hai phép như vậy, nhưng đoạn sách đã đọc không nói phép nào đúng hơn. Lá số bạn có Mã theo năm khác Mã theo ngày, cần biết nên đọc thế nào: nhờ Viện xem lá số Bát Tự.

03Dịch Mã nằm ở trụ nào thì đọc thế nào?

Tam Mệnh Thông Hội xếp: Mã ở trụ giờ là thượng quý, ở trụ ngày là trung quý, ở trụ tháng là thường dân, nhưng kèm điều kiện.

Điều kiện ấy là Mã không gặp Không Vong, Phá Bại, Giao Thoái, Phục Thần, lại có Thiên Ất Quý Nhân đứng chung chỗ Mã^[1]. Đọc thứ bậc mà bỏ điều kiện là đọc sai lời sách.

Nguyên văn sách, tờ 11b^[1]:

凡柱中帶馬，若不値空亡、破敗、交退、伏神，須榮貴互祿，共天乙貴神同其馬位，更得諸煞相併，官秉大權，貴居廊廟。時為上貴，日為中貴，月為常庶。

Tứ trụ có Mã mà ngày sinh gặp Không Vong

Sách gọi trường hợp này là Quệ Đề (vó vấp): «tứ trụ tuy mang Dịch Mã nhưng ngày sinh gặp thần Không Vong»^[1].

二曰蹶蹄，謂四柱雖帶驛馬而生日値空亡之神。

04Mã sinh vượng, tử tuyệt hay gặp Không Vong nghĩa là gì?

Theo sách, Mã sinh vượng thì biến thông theo thời, nhiều tiếng tăm; Mã tử tuyệt thì có đầu không đuôi, phiêu bạt.

Tam Mệnh Thông Hội dẫn Chúc Thần Kinh: «Dịch Mã sinh vượng thì người khí vận đứng đắn, biết biến thông theo thời, đời nhiều tiếng tăm; tử tuyệt thì tính có đầu không đuôi, khi phải khi trái, cả đời ít thành, phiêu bạt không định.»^[1]

燭神經云：驛馬生旺，主人氣韻凝峻，通變趨時，平生多聲望；死絶則為性有頭無尾，或是或非，一生少成，漂泊不定。

Sách còn gọi Dịch Mã là thần vui mừng: «Đại vận, tiểu vận, năm hạn tới đây thì chủ có việc vui được quan, được dời đổi.»^[1]

又曰：驛馬者，三命中發用喜慶之神。若人遇之，君子常居榮位，小人主豐贍。大小運行年至此，主得官及遷改之喜。

Uyên Hải Tử Bình nói gì về Mã giao trì?

Uyên Hải Tử Bình có ba câu ngắn^[4]:

• «Tám chữ đủ bốn Mã cùng chạy, thân vinh mà vất vả, đi đông đi tây; nếu thân nhàn thì lòng không yên, động thì phong lưu, tĩnh thì buồn.»
• «Dịch Mã giao trì thì xa đất, rời quê.»
• «Mã rơi vào Không Vong là người nhọc lòng, lận đận.»

八字四馬總交馳，身榮勞碌任東西；倘有身閒心不定，動則風流靜則悲。

交馳驛馬，別土離鄉。

馬落空亡，操心落魄之人。

Đó là lời sách, chưa phải lời phán cho một lá số. Mã sinh vượng hay tử tuyệt còn tuỳ cả bốn trụ. Muốn đọc cho lá số của mình: dịch vụ Xem mệnh lý của Viện, liên hệ để được báo giá.

Muốn đọc lá số trọn vẹn hơn, xem thêm bài dụng thần trong Bát Tự.

05Ngày Dịch Mã dùng trong chọn ngày thế nào?

Ngày Dịch Mã tra theo tháng: tháng Giêng ở Thân, rồi đi ngược qua Tỵ, Dần, Hợi; sách chỉ lấy nghĩa đi xa.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư dẫn Lý Đỉnh Tộ: «Dịch Mã, tháng Giêng khởi ở Thân, đi ngược qua bốn Mạnh»^[2]. Viện tính lại bằng code: kết quả trùng với Bảng 1 khi lấy chi tháng làm gốc, khớp cả 12 tháng.

李鼎祚曰：驛馬者，正月起申，逆行四孟。

Ngày Dịch Mã «nên đi tuần, sai sứ, dọn chuyển». Lời xét của soạn giả: «Dịch Mã, Thiên Mã đều chỉ lấy nghĩa đi xa.»^[3]

驛馬(天后)：宜行幸、遣使、般移。……按：驛馬、天馬皆第取行遠之義。

Sách bác danh sách «nên làm» của bản cũ

Bản lịch cũ ghi ngày Dịch Mã nên phong quan tước, ban lệnh, xuất hành nhậm chức, dời chỗ. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư bác lời ấy, cho là «mất nghĩa của nó»^[3]. Viện dẫn câu này chỉ để nói sách bác, không dùng làm lời khuyên.

舊本謂驛馬宜封拜官爵、詔命公卿、出行赴任、移徙……則失其義矣。

06Dịch Mã khác Thiên Mã trong Tử Vi ra sao?

Thiên Mã Tử Vi an theo chi năm sinh vào một cung, cùng bốn cặp với Dịch Mã; còn Dịch Mã Bát Tự có phép theo chi năm và phép theo chi ngày.

Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư ghi quyết an Thiên Mã: «xét theo chi năm sinh: người Dần Ngọ Tuất Mã ở Thân, người Thân Tý Thìn Mã ở Dần, người Tỵ Dậu Sửu Mã ở Hợi, người Hợi Mão Mùi Mã ở Tỵ»^[6]. Vì vậy cột «Dịch Mã ở» trong Bảng 1, đọc theo chi năm, cũng là cung an Thiên Mã.

安天馬星訣　論本生年支：寅午戍人馬居申，申子辰人馬居寅，巳酉丑人馬居亥，亥卯未人馬居巳。

Thiên Mã ở cung Mệnh, Thân thì gọi là Dịch Mã

Sách viết: «như ở cung Thân, cung Mệnh thì gọi là Dịch Mã. Ưa Lộc Tồn, Tử Vi Thiên Phủ, Xương Khúc giữ hoặc chiếu là tốt»^[5]. Lại viết: «Thiên Mã hành Hoả, rất ưa hội Lộc Tồn, rất kỵ Triệt Lộ, Không Vong»^[6].

諸宮各有制化，如身命臨之謂之驛馬。喜祿存、紫府、昌曲，守照為吉。

天馬火，最喜會祿存，極忌截路空亡。

Thiên Mã ở cung Phu Thê, xem thêm bài Thiên Mã cung Phu Thê. Muốn học Tử Vi bài bản: khoá Tử Vi Đẩu Số của Viện.