Cúng tuần thứ 3 là gì? Cách tính ngày tuần thất, lễ vật và văn khấn cho người mới mất

01Cúng tuần thứ 3 trong tuần thất rơi vào ngày nào?

Cúng tuần thứ 3 rơi vào ngày thứ 21 sau khi mất: lấy ngày mất cộng 20 ngày nếu tính cả ngày mất, cộng 21 ngày nếu tính từ hôm sau.

Lệ làm tuần đếm cứ bảy ngày một kỳ, nên tuần thứ 3 là ngày thứ 21 (3 × 7). Chỗ các nhà khác nhau là ngày mất có được tính là ngày thứ nhất hay không. Trang tra cứu đã đọc chỉ ghi tuần đầu là «từ tối ngày thứ sáu tới sáng ngày thứ bảy sau khi mất», không nói rõ cách đếm^[4]. Viện không chọn hộ một cách: bảng dưới in cả hai, nhà mình theo lệ nào thì đọc cột ấy.

Bảng cộng ngày tuần thất cho mọi ngày mất

Bảy mốc tuần thất trên trục 49 ngày, hai cách đếm

Mẹo nhớ: theo cách B, bảy mốc tuần luôn rơi đúng thứ trong tuần của ngày mất; theo cách A, rơi vào thứ liền trước. Mất Chủ nhật thì các tuần là Chủ nhật (cách B) hoặc Thứ Bảy (cách A).

Ba bước tự tính ngày cúng tuần cho nhà mình

1. Ghi ngày mất theo dương lịch.
2. Chọn cách đếm theo lệ nhà mình, rồi cộng số ngày ở Bảng 1. Tuần 3 là cộng 20 hoặc 21 ngày.
3. Đổi ngày vừa tính sang âm lịch bằng lịch vạn niên. Không cộng tay theo tháng âm: tháng 10 năm Bính Ngọ có 30 ngày, tháng chạp năm ấy chỉ có 29 ngày.

Ví dụ tuần thất cho người mất ngày 15/11/2026

Người mất ngày 15/11/2026, Chủ nhật, nhằm âm lịch ngày 7 tháng 10 năm Bính Ngọ. Tuần 3 là 05/12/2026 (âm 27/10) theo cách A, hoặc 06/12/2026 (âm 28/10) theo cách B.

Âm lịch trong bảng tra theo bộ lịch của Viện. Mốc 100 ngày đã sang năm Đinh Mùi.

02Tuần thất là gì, vì sao cúng đủ bảy tuần?

Tuần thất là lệ sau khi người mất, cứ bảy ngày làm lễ một lần, nhiều nhất bảy kỳ, đến ngày thứ 49 thì xong.^[4] Chữ «thất» (七) nghĩa là bảy; «thất thất» (七七) là bảy lần bảy, tức 49 ngày.

Kinh Địa Tạng nói gì về 49 ngày?

Kỳ 49 ngày có gốc ở kinh Địa Tạng Bồ Tát bản nguyện, phẩm «Lợi ích tồn vong». Kinh viết: «Nếu sau khi thân chết, trong vòng bảy lần bảy ngày, lại vì người ấy làm nhiều việc thiện, thì khiến các chúng sinh ấy lìa hẳn đường ác, được sinh cõi người, cõi trời, hưởng vui thù thắng; quyến thuộc hiện còn cũng được lợi ích vô lượng.»^[1]

若能更為身死之後，七七日內，廣造眾善，能使是諸眾生，永離惡趣，得生人天，受勝妙樂，現在眷屬，利益無量。

Kinh cũng nói vì sao người thân trông vào 49 ngày ấy: «Quỷ vô thường không hẹn mà đến; thần thức lang thang mờ mịt, chưa biết tội phúc; trong bảy lần bảy ngày như si như điếc.»^[1]

無常大鬼，不期而到，冥冥遊神，未知罪福，七七日內，如癡如聾。

Và: «Người mất chưa thọ sinh, trong bảy lần bảy ngày, từng niệm trông mong cốt nhục quyến thuộc làm sức phúc cứu vớt. Qua những ngày ấy thì theo nghiệp chịu báo.»^[1]

是命終人，未得受生，在七七日內，念念之間，望諸骨肉眷屬，與造福力救拔。過是日後，隨業受報。

Về phần công đức, kinh ghi: «trong bảy phần người mất được một, sáu phần công đức người sống tự hưởng.»^[1] Theo lời kinh, làm phúc trong tuần thất có ích cho cả người mất lẫn người ở lại.

命終之後，眷屬小大為造福利一切聖事，七分之中，而乃獲一，六分功德，生者自利。

Sử sách và Nho gia ghi gì về tuần thất?

Sử đời Bắc Ngụy đã ghi việc làm lễ theo từng kỳ bảy ngày. Ngụy thư, quyển 83 hạ, truyện Hồ Quốc Trân chép: khi ông mất, triều đình «xuống chiếu: từ khi mới mất cho tới bảy lần bảy, mỗi kỳ đều thiết trai nghìn vị tăng, cho bảy người xuất gia; đến trăm ngày thiết trai vạn người, cho mười bốn người xuất gia.»^[2] Thiết trai là dọn cỗ chay cúng dường. Mốc trăm ngày trong Bảng 1 cũng thấy ở đây.

又詔自始薨至七七，皆為設千僧齋，令七人出家；百日設萬人齋，二七人出家。

Phía Nho gia nói khác. Chu Hy đời Tống cho rằng: «Việc tang cốt nhất là đừng mất cái gốc lớn, như không dùng nhà Phật, đưa tang không dùng nhạc; những thứ ấy cũng phải bỏ đi.»^[3] Hai phái chủ trương khác nhau; Viện ghi cả hai để nhà mình tự cân nhắc theo nếp gia đình.

喪最要不失大本，如不用浮屠，送葬不用樂，這也須除却。

03Cúng tuần thứ 3 dọn lễ vật gì?

Nguồn đã kiểm chỉ có lời kinh Địa Tạng: chớ giết hại để cúng, chớ lạy tế quỷ thần; dọn cỗ chay sạch sẽ, dâng cúng Phật, Tăng xong mới ăn.

Kinh viết: «Ngày lâm chung, cẩn thận chớ giết hại, chớ tạo duyên ác như lạy tế quỷ thần, cầu xin yêu quái. Vì sao? Những việc giết hại cho đến lạy tế ấy không có chút sức nào làm lợi cho người mất, chỉ kết thêm duyên tội, càng thêm nặng.»^[1]

臨終之日，慎勿殺害，及造惡緣，拜祭鬼神，求諸魍魎。何以故？爾所殺害，乃至拜祭，無纖毫之力利益亡人，但結罪緣，轉增深重。

Dọn cỗ chay cúng tuần thất theo lời kinh

Về cách dọn cỗ chay, kinh dặn: «Khi chưa xong bữa trai và trong lúc dọn trai, nước vo gạo, lá rau chớ vứt xuống đất. Cho đến các món ăn chưa dâng Phật, Tăng thì chớ ăn trước. Nếu trái phép ăn hoặc không tinh cần, người mất chẳng được chút sức nào. Nếu tinh cần giữ sạch, dâng cúng Phật, Tăng, thì người mất được một phần bảy.»^[1]

命終之後，眷屬骨肉，為修營齋，資助業道。未齋食竟，及營齋之次，米泔菜葉，不棄於地。乃至諸食未獻佛僧，勿得先食。如有違食及不精勤，是命終人，了不得力。如精勤護淨，奉獻佛僧，是命終人，七分獲一。

Rút ra bốn việc làm được ngay khi dọn lễ:

1. Không giết con vật để làm cỗ cúng.
2. Dọn cỗ chay, giữ bếp và mâm sạch sẽ.
3. Nước vo gạo, lá rau nhặt ra không vứt bừa xuống đất.
4. Dâng cúng xong rồi người nhà mới ăn.

04Văn khấn, sớ cúng tuần thứ 3 lấy ở đâu?

Các sách cổ và trang tra cứu Viện đã kiểm không chép bài văn khấn hay lá sớ riêng cho tuần thứ 3, nên Viện không đăng một bài tự soạn.

Có cần làm sớ không, cúng tuần cho bé có khác người lớn không: nguồn đã mở cũng không bàn. Viện hướng dẫn riêng theo từng nhà thay vì đưa một mẫu chung không có xuất xứ.

Muốn tự nắm thứ tự việc cần làm khi nhà có người mất và những điều nên kiêng, có thể học khoá Nghi Lễ (PT-202): 6 buổi, mỗi buổi 3 giờ, học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM; cần học PT-102 trước. Một lễ khác trong việc tang, xem bài cúng đại tường là gì. Việc mồ mả cùng cụm Âm trạch, xem bài mộ gió là gì.