Viện Nghiên Cứu Phong Thủy - gần 30 năm - 4 quyết định Nhà Nước công nhận
Chia Sẻ Kiến Thức

Cúng giỗ bàn thờ mấy chén? Số chén nước, chén rượu, chén cơm theo phong tục

16 tháng 11, 2026 10 phút đọc Ban Truyền Thông INAFESA

Cúng giỗ mấy chén, đặt chén rượu, bát cơm ở đâu trên bàn thờ? Bài tra theo sách Gia lễ của Chu Hy, có bảng và các bước bày lễ làm được ngay. Muốn bày theo nếp nhà mình, Viện xem riêng.

Điểm chính

  • Ngày giỗ đặt một vị, một phần cỗ; tế cha thì hai vị, hai phần.
  • Mỗi vị một chén rượu có đĩa, một bát cơm, một bát canh.
  • Ba tuần rượu dùng chung một chén, không bày ba chén.
  • Nếp nhà mình, tục vùng mình khác sách: Viện xem riêng.

01Cúng giỗ bàn thờ mấy chén?

Theo Gia lễ, bàn thờ ngày giỗ bày một bộ cho một vị: một chén rượu có đĩa, một bát cơm, một bát canh.

Sách Gia lễ (家禮) là sách lễ trong nhà do Chu Hy (Chu Tử) đời Tống soạn. Mục ngày giỗ (忌日, kỵ nhật) ghi việc đặt vị làm «như lễ tế cha, nhưng chỉ đặt một vị», sửa cỗ «như lễ tế cha, một phần»[4]. Lễ tế cha lại làm như lễ tế bốn mùa, nên số chén lấy theo lễ tế bốn mùa ở quyển 5[3].

設位,如祭禰之儀,但止設一位。……具饌,如祭禰之儀,一分。

Lễ tế bốn mùa ghi mỗi vị «canh và cơm mỗi thứ một bát», và trên đầu bắc bàn bày chén rượu có đĩa cùng đĩa giấm[2]. Gộp lại, ngày giỗ có một vị thì bàn thờ có một bộ chén như bảng dưới.

Bàn thờ nhà bạn thờ nhiều vị, nhiều bát hương, không biết bày cho ngày giỗ thế nào: sách đã kiểm không bàn tới từng nhà. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo để Viện xem riêng.

Hỏi Viện cách bày bàn thờ giỗ

02Chén nước, chén rượu và chén cơm cúng giỗ đặt mấy cái?

Một chén rượu có đĩa, một bát cơm, một bát canh cho vị được giỗ; nước không đặt chén mà đựng một bình trên giá. Tra bảng dưới, đặt theo cột «Chỗ đặt».

Bảng 1. Bàn thờ ngày giỗ một vị: số chén và chỗ đặt theo Gia lễ
ĐồSố lượngChỗ đặt
Chén rượu có đĩa1Đầu bắc bàn của vị, phía tây
Đĩa giấm1Đầu bắc bàn, phía đông chén rượu
Thìa, đũaSách không ghi sốỞ giữa chén rượu và đĩa giấm
Bát cơm1Phía tây chén rượu
Bát canh1Phía đông đĩa giấm
Nước (huyền tửu)1 bình, không phải chénTrên giá, phía tây bình rượu
Rượu1 bìnhTrên giá, cạnh bình nước

Chén rượu và đĩa giấm đặt ở đâu?

Sách ghi: bày đĩa quả ở đầu nam bàn của từng vị; «bày chén rượu có đĩa và đĩa giấm ở đầu bắc, chén ở tây, đĩa ở đông, thìa đũa ở giữa»[2].

設盞盤醋楪於北端,盞西楪東,匙筯居中。

Cúng giỗ đặt mấy chén cơm, bát canh?

Mỗi vị một bát cơm, một bát canh[2]. Lúc dâng cỗ, «chủ nhân dâng canh đặt phía đông đĩa giấm, chủ phụ dâng cơm đặt phía tây chén rượu»[2].

主人奉羮奠於醋碟之東,主婦奉飯奠於盤盞之西。

Mặt bằng bàn thờ ngày giỗ một vị theo Gia lễ Nhìn từ trên xuống, bắc ở trên, tây bên trái, đông bên phải. Đầu nam bàn đặt đĩa quả. Đầu bắc bàn, từ tây sang đông: bát cơm, chén rượu có đĩa, thìa đũa ở giữa chén rượu và đĩa giấm, đĩa giấm, bát canh. Nước không đặt chén mà đựng một bình trên giá, bình nước ở phía tây bình rượu. Các bước hiện lần lượt: đĩa quả, chén rượu cùng đĩa giấm và thìa đũa, giá nước rượu, rồi dâng canh và cơm. Bàn thờ ngày giỗ một vị Nhìn từ trên xuống · bắc ở trên, tây bên trái Bắc · đầu bắc bàn Nam · đầu nam bàn Tây Đông 4Bát cơm 2Chén rượucó đĩa Thìa,đũa 2Đĩa giấm 4Bát canh 1Đĩa quả Mặt bàn Trên giá3Bình nước3Bình rượu 1Đầu nam bànđặt đĩa quả 2Đầu bắc bànchén rượu ở tây, đĩa giấm ở đông, thìa đũa ở giữa 3Nước là một bình, không phải chénđặt trên giá, phía tây bình rượu 4Dâng cỗcơm phía tây chén rượu, canh phía đông đĩa giấm
Hình 1. Mặt bàn nhìn từ trên xuống: đĩa quả ở đầu nam, bát cơm, chén rượu, thìa đũa, đĩa giấm, bát canh xếp từ tây sang đông ở đầu bắc, còn nước là một bình trên giá. Hình minh hoạ.

Nước: một bình trên giá, không phải chén

Gia lễ gọi nước dùng trong lễ là huyền tửu. Sách ghi «đặt huyền tửu và rượu mỗi thứ một bình trên giá; huyền tửu là nước giếng lấy sớm ngày hôm ấy»[2]. Bình nước để phía tây bình rượu. Sách không ghi chén nước đặt trước vị.

設𤣥酒及酒各一瓶於架上,𤣥酒其日取井花水充。

03Cúng giỗ mấy chén có theo số người được thờ không?

Có. Gia lễ tính chén và cỗ theo từng vị: bao nhiêu vị thì bấy nhiêu phần; ngày giỗ chỉ đặt một vị nên chỉ một phần.

Lễ tế cha (季秋祭禰, tế cha vào tháng cuối thu) đặt chung hai vị giữa nhà và sửa hai phần cỗ[3]. Ngày giỗ làm như lễ ấy, chỉ khác là đặt một vị, sửa một phần[4]. Ngày rằm, mồng một thì mỗi vị một chén trà có đế và một chén rượu có đĩa, đặt trước hộp bài vị[1].

Bảng 2. Số vị, số phần cỗ và chén theo từng lễ trong Gia lễ
LễSố vịCỗ và chén
Ngày giỗ1 (người có giỗ)1 phần cỗ: 1 chén rượu có đĩa, 1 bát cơm, 1 bát canh
Tế cha22 phần cỗ: mỗi vị 1 chén rượu có đĩa, 1 bát cơm, 1 bát canh
Rằm, mồng mộtMỗi vị trong nhà thờMỗi vị 1 chén trà có đế, 1 chén rượu có đĩa

每位茶盞托、酒盞盤各一,於神主櫝前。

04Cúng giỗ có cần chén trà không?

Có. Lễ giỗ theo lễ tế cha, lễ tế cha theo lễ tế bốn mùa, mà lễ ấy có bước dâng trà sau khi mở cửa.

Sách ghi: sau khi mở cửa, «chủ nhân, chủ phụ bưng trà chia dâng trước khảo, tỷ» (khảo là cha, tỷ là mẹ đã mất)[2]. Với ngày giỗ, sách không ghi riêng số chén trà. Số chén trà ghi rõ chỉ có ở lễ rằm, mồng một: mỗi vị một chén trà có đế[1].

主人主婦奉茶分進於考妣之前。

05Cúng giỗ rót rượu vào mấy chén? Các bước bày lễ

Ba tuần rượu rót vào cùng một chén của vị được giỗ; mỗi tuần xong thì cất rượu bằng đồ khác, đặt chén lại chỗ cũ.[2]

Làm theo thứ tự dưới đây, đúng như Gia lễ ghi cho lễ tế bốn mùa và mục ngày giỗ.

  1. Hôm trước: giữ chay, đặt một vị là người có giỗ[4].
  2. Sáng sớm bày bàn: đĩa quả ở đầu nam; chén rượu có đĩa và đĩa giấm ở đầu bắc, chén tây, đĩa đông, thìa đũa ở giữa[2].
  3. Đặt giá: một bình nước giếng lấy sớm và một bình rượu trên giá, nước phía tây rượu[2].
  4. Dâng cỗ: canh phía đông đĩa giấm, cơm phía tây chén rượu[2].
  5. Ba tuần rượu: tuần đầu chủ nhân dâng, tuần hai chủ phụ, tuần cuối anh cả, con trưởng hoặc thân khách; cả ba rót vào cùng một chén[2].
  6. Mời ăn: rót đầy chén rượu, cắm thìa vào cơm, cán quay về tây, đặt ngay đũa[2].
  7. Mở cửa, dâng trà trước vị[2].
  8. Kết thúc: ngày giỗ không nhận lộc, không ăn cỗ; ngày ấy không uống rượu, không ăn thịt, không nghe nhạc[4].

執事者以它器徹酒及肝,置盞故處。……就斟諸位之酒皆滿……扱匙飯中,西柄,正筯。

Lời chúc ngày giỗ trong Gia lễ

Ở tuần dâng đầu, người đọc chúc đọc lời chúc riêng của ngày giỗ.

Trích Gia lễ, mục Ngày giỗ

«Năm tháng đổi dời, ngày huý lại đến, nhớ xa cảm thời, khôn xiết nhớ thương mãi.»

嵗序流易,諱日復臨,追逺感時,不勝永慕。

Gia lễ, quyển 5 «Tế lễ», mục Kỵ nhật, tờ 13b[4] · xem bản gốc

是日不飲酒,不食肉,不聼樂。

Muốn xem lại cả trình tự giờ cúng, lễ vật cho ngày giỗ, đọc bài cách cúng giỗ ông bà, cha mẹ theo Gia Lễ.

06Mỗi vùng đặt chén khác nhau thế nào?

Viện chưa có nguồn đã kiểm về tục từng vùng, nên bài không ghi. Bài chỉ chép những gì Gia lễ ghi rõ.

Muốn biết bày bàn thờ giỗ theo nếp nhà mình, vùng mình: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Nhờ Viện xem riêng

07Hỏi – đáp

Ba tuần rượu có phải bày ba chén không?

Không. Theo Gia lễ, tuần đầu rót rượu vào chén của vị rồi đặt lại chỗ cũ; dâng xong, người giúp lễ dùng đồ khác cất rượu đi, đặt chén về chỗ cũ. Tuần hai và tuần cuối làm như tuần đầu, nên cả ba tuần dùng chung một chén.

Chén nước trên bàn thờ giỗ đặt ở đâu?

Gia lễ không ghi chén nước trước vị. Sách chỉ ghi nước giếng lấy sớm ngày hôm ấy, đựng một bình, đặt trên giá ở phía tây bình rượu. Nhà bạn quen đặt chén nước theo nếp riêng thì hỏi Viện để xem riêng.

Ngày giỗ người nhà có ăn cỗ, uống rượu không?

Gia lễ ghi ngày giỗ làm như lễ tế cha nhưng không nhận lộc và không ăn cỗ. Ngày ấy không uống rượu, không ăn thịt, không nghe nhạc. Đây là lời sách đời Tống; nếp nhà bạn khác thì Viện xem riêng.

Cúng giỗ mấy chén: hỏi thêm và học thêm

Viện có giúp xem nghi thức không?

Viện có dịch vụ «Xem tang lễ · nghi thức»: tư vấn ngày giờ và nghi thức cho tang lễ, an táng, cải táng. Muốn hỏi việc bày bàn thờ ngày giỗ cho nhà mình, gọi 07.6264.1331 hoặc để lại lời nhắn ở trang liên hệ. Xem các dịch vụ ở trang dịch vụ của Viện.

Muốn tự học lễ nghi, phong thuỷ thì học ở đâu?

Bài này chỉ tra được những gì sách ghi. Muốn tự học để xem cho nhà mình, xem lịch khai giảng các khoá học của Viện và chọn khoá hợp với bạn, hoặc gọi 07.6264.1331 để được tư vấn chọn khoá.

Nguồn tham khảo

  1. Gia lễ 家禮, Chu Hy (Chu Tử 朱子) soạn, đời Tống; bản Khâm định Tứ khố toàn thư, Văn Uyên Các. Quyển 1 «通禮» (Thông lễ), mục «祠堂» (Từ đường), tờ 3b. Bản Kanripo KR1d0089.
  2. Gia lễ 家禮, quyển 5 «祭禮» (Tế lễ), mục «四時祭» (Tứ thời tế, lễ tế bốn mùa), tờ 2b–5b. Bản Kanripo KR1d0089.
  3. Gia lễ 家禮, quyển 5 «祭禮» (Tế lễ), mục «季秋祭禰» (Quý thu tế nễ, tế cha), tờ 11b–12a. Bản Kanripo KR1d0089.
  4. Gia lễ 家禮, quyển 5 «祭禮» (Tế lễ), mục «忌日» (Kỵ nhật, ngày giỗ), tờ 12b–14a. Bản Kanripo KR1d0089.

Bài chỉ ghi những gì tra được trong sách Gia lễ. Bản Kanripo không chấm câu; chấm câu chữ Hán và lời dịch trong bài do Viện thêm. Tục từng nhà, từng vùng có thể khác sách: nên để Viện xem cho đúng nhà bạn.

Bước tiếp theo

Chia Sẻ
Chia sẻ Facebook Zalo
INAFESA
Tác giả
Ban Truyền Thông INAFESA

Viện Nghiên Cứu & Ứng Dụng Kiến Trúc Phong Thủy Vào Đời Sống — biên soạn và cập nhật kiến thức phong thủy chính thống, dựa trên truyền thừa và thực hành ứng dụng.

Tìm hiểu về Viện →
Học bài bản cùng Viện

Hiểu phong thủy từ gốc, không chỉ từ mẹo

Viện INAFESA đào tạo phong thủy chính thống — chương trình từ Khai Duyên đến nâng cao, do giảng viên có truyền thừa trực tiếp hướng dẫn.

Xem chương trình đào tạo →