“Nhân – lễ – nghĩa – trí – tín” được Khổng Tử đưa ra trong cuốn Trung Dung đều là có quan hệ mật thiết với cơ thể con người chúng ta:
Nhân (nhân từ, nhân ái): thuộc Mộc, đối ứng với lá gan.
Lễ (lễ phép, lễ độ): thuộc Hỏa, đối ứng với tim và máu.
Nghĩa (chính nghĩa): thuộc Kim, đối ứng với phổi.
Trí (trí tuệ, kiến thức): thuộc Thủy, đối ứng với thận.
Tín (tin tưởng, xác thực): thuộc Thổ, đối ứng tỳ (lá lách) và vị (dạ dày).
Trung y cho rằng
Con người có thể sống trên đời chính là dựa vào: “Tiên thiên chi bản” – thận (hay cũng nói thận là cái gốc của sự sống); “Hậu thiên chi bản” – tỳ vị.
Nói thận là “tiên thiên chi bản” là không cách nào có thể dùng thuốc để bổ cứu mà chỉ có thể dùng tiết chế sắc dục. Thủ đức tu thân để bảo dưỡng. Cho nên, thận là phải dưỡng chứ không phải cần tu bổ. Con người hiện đại tham lam dục vọng. Sống buông thả phóng đãng. Dùng thuốc để tu bổ thận là “bỏ gốc lấy ngọn”, “càng tu bổ càng giảm đi.”
Tỳ vị là “hậu thiên chi bản”. Tất cả dinh dưỡng cần thiết của toàn thân thể đều là do tỳ vị vận hóa lương thực đến nuôi dưỡng.
Vì vậy, nếu ở phương diện dục vọng mà con người không tiết chế, háo sắc thì sẽ làm tổn thương đến “tiên thiên chi bản” – thận. Khi thận (thuộc Thủy) đã thiếu thốn nước thì gan (thuộc Mộc) sẽ chết khô và tất cả tạng phủ trong cơ thể người sẽ suy kiệt.
Nếu như con người không có “Tín Nhĩa” thì “hậu thiên chi bản” là tỳ vị tất sẽ bị tổn thương trầm trọng. Nếu như “tiên thiên chi bản” và “hậu thiên chi bản” đều mất đi thì tính mạng của người này cũng không thể tồn tại lâu được.
Con người nếu không tín thì sẽ không nghĩa.
nói chi đến lòng biết ơn? Khi ấy, họ sẽ đề phòng lẫn nhau mà sống. Dẫn đến việc coi nhau như kẻ địch. Quan hệ giữa người với người sẽ trở nên căng thẳng. Cho nên nói: “Tín là nhịp cầu nối giữa con người với con người. Là nền tảng cơ sở để con người sống chân thành với nhau.”
Từ lý luận về thân thể người bên trên
Suy rộng ra hoàn cảnh xung quanh hay lớn hơn là hoàn cảnh đất nước. Một quốc gia nếu như dâm loạn khắp nơi, loạn luân. Không tín nghĩa, không đạo đức thì thiên tai không ngừng. Trăm dân lầm than mà khiến quốc gia tất sẽ suy vong!
Vì vậy, đề cao các giá trị “Nhân – lễ – nghĩa – trí – tín” là một cách trực tiếp bảo vệ cho sinh mạng của mỗi người, mỗi quốc gia!
