Tàng can là những thiên can ẩn trong mỗi Địa Chi của lá số Bát Tự. Bài cho bảng tàng can 12 chi để tra ngay, chỉ rõ chỗ hai sách cổ ghi khác nhau và ba cách đọc mà sách chép.
Điểm chính
- Bảng tàng can ở phần 01 chép theo bài ca của Uyên Hải Tử Bình, đã đối chiếu bằng code.
- Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội ghi khác bài ca ở mọi chi trừ Tỵ, nổi bật là Dần, Mão, Ngọ và bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi.
- Cùng một sách chép hai cách: chỉ xét tàng can ở chi tháng, hoặc xét cả bốn chi.
- Đọc tàng can cho lá số của bạn để tìm dụng thần: Viện xem riêng.
01Tàng can là gì và tra bảng tàng can thế nào?
Tàng can là các thiên can ẩn trong mỗi Địa Chi. Muốn tra, tìm chi trong bảng dưới rồi đọc cột can tàng.
Sách Tam Mệnh Thông Hội viết: «cái được tàng trong chi chủ mệnh, gọi là nhân nguyên, tên là thần nắm việc; nói theo thuật đoán mệnh thì đó là dụng thần của nguyệt lệnh»[1]. Nguyệt lệnh là chi của trụ tháng.
故支中所藏者主命謂之人元名為司事之神以命術言之為月令用神
Bảng tàng can dưới đây chép theo bài ca «Địa chi tàng độn ca» trong sách Uyên Hải Tử Bình, bản Wikisource[4]. Viện dựng bảng bằng code từ chính câu chữ bài ca. Muốn ôn lại tên 10 can, 12 chi, xem bài Thiên Can & Địa Chi.
Bảng tàng can từ Tý đến Tỵ
| Chi | Chữ | Can tàng | Hành của can tàng |
|---|---|---|---|
| Tý | 子 | Quý (癸) | Thuỷ |
| Sửu | 丑 | Quý, Tân, Kỷ (癸、辛、己) | Thuỷ, Kim, Thổ |
| Dần | 寅 | Giáp, Bính, Mậu (甲、丙、戊) | Mộc, Hoả, Thổ |
| Mão | 卯 | Ất (乙) | Mộc |
| Thìn | 辰 | Ất, Mậu, Quý (乙、戊、癸) | Mộc, Thổ, Thuỷ |
| Tỵ | 巳 | Canh, Bính, Mậu (庚、丙、戊) | Kim, Hoả, Thổ |
Bảng tàng can từ Ngọ đến Hợi
| Chi | Chữ | Can tàng | Hành của can tàng |
|---|---|---|---|
| Ngọ | 午 | Đinh, Kỷ (丁、己) | Hoả, Thổ |
| Mùi | 未 | Ất, Kỷ, Đinh (乙、己、丁) | Mộc, Thổ, Hoả |
| Thân | 申 | Canh, Nhâm, Mậu (庚、壬、戊) | Kim, Thuỷ, Thổ |
| Dậu | 酉 | Tân (辛) | Kim |
| Tuất | 戌 | Tân, Đinh, Mậu (辛、丁、戊) | Kim, Hoả, Thổ |
| Hợi | 亥 | Nhâm, Giáp (壬、甲) | Thuỷ, Mộc |
Bài ca trong Uyên Hải Tử Bình
Trích Uyên Hải Tử Bình
«Cung Tý có Quý thuỷ ở trong; Sửu có Quý, Tân kim, Kỷ thổ cùng; cung Dần Giáp mộc kèm Bính, Mậu; cung Mão riêng gặp Ất mộc. Thìn tàng Ất, Mậu, ba phần Quý; trong Tỵ Canh kim, Bính, Mậu chụm lại; cung Ngọ Đinh hoả cùng Kỷ thổ; cung Mùi Ất, Kỷ, Đinh chung một gốc. Ngôi Thân Canh kim, Nhâm thuỷ, Mậu; cung Dậu riêng Tân kim thịnh đầy; cung Tuất Tân kim với Đinh, Mậu; Hợi tàng Nhâm, Giáp là dấu thật.»
子宮癸水在其中，丑癸辛金己土同；寅宮甲木兼丙戊，卯宮乙木獨相逢。辰藏乙戊三分癸，巳中庚金丙戊叢；午宮丁火並己土，未宮乙己丁共宗。申位庚金壬水戊，酉宮辛金獨豐隆；戌宮辛金及丁戊，亥藏壬甲是真蹤。
Trang Wikisource ghi tác giả Dương Tông đời Minh và không ghi bản gốc đã chép, nên bài ghi rõ «bản Wikisource».
Ba bước tra tàng can trong lá số
- Viết bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ của lá số, mỗi trụ một can trên, một chi dưới.
- Tìm chi tháng trong Bảng 1 hoặc Bảng 2, ghi các can tàng của nó.
- Nếu đọc theo lối xét cả bốn chi (phần 06), làm như bước 2 cho chi năm, chi ngày, chi giờ.
Chưa có lá số, hay đã tra xong mà chưa biết đọc: Viện xem riêng theo Tứ Trụ Tử Bình. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem lá số Bát Tự02Tỵ tàng can gì?
Tỵ tàng ba can Canh, Bính, Mậu. Đây là chi duy nhất mà bài ca và hai bảng của Tam Mệnh Thông Hội ghi cùng một bộ can.
Bài ca viết «trong Tỵ Canh kim, Bính, Mậu chụm lại»[4].
巳中庚金丙戊叢
Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội ghi thêm số ngày: «trong Tỵ có Mậu thổ 7 ngày, Canh kim trường sinh 5 ngày, Bính hoả 18 ngày»[1]. Code so hai bên: cùng ba can, chỉ khác thứ tự.
巳中有戊土七日庚金長生五日丙火一十八日
Số ngày ở đây là của bảng tháng, mỗi chi đủ 30 ngày. Sách ấy ngay sau đó dẫn lời chê việc lấy số ngày làm hạn (xem phần 04), nên chỉ xem là tham khảo.
03Dần và Mão tàng can gì?
Theo bài ca, Dần tàng Giáp, Bính, Mậu; Mão chỉ tàng Ất. Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội ghi Dần có Cấn thổ, Mão có thêm Giáp.
| Chi | Bài ca Uyên Hải Tử Bình | Bảng tháng Tam Mệnh Thông Hội (số ngày) |
|---|---|---|
| Dần | Giáp, Bính, Mậu | Cấn thổ 5, Bính (trường sinh) 5, Giáp 20 |
| Mão | Ất | Giáp 7, Ất 23 |
Dần: sách ghi Cấn thổ thay cho Mậu
Bài ca viết «cung Dần Giáp mộc kèm Bính, Mậu»[4]. Bảng tháng thì ghi «trong Dần có Cấn thổ nắm việc 5 ngày, Bính hoả trường sinh 5 ngày, Giáp mộc 20 ngày»[1]. Cấn thổ là thổ của quẻ Cấn; sách không ghi tên can, nên Viện không tự đổi thành Mậu.
寅中有艮土用事五日丙火長生五日甲木二十日
Lời Tuý Tỉnh Tử dẫn trong cùng mục cũng nhắc sau Lập Xuân có «Cấn thổ phân dã» và «Bính, Mậu trường sinh»[1].
Mão: chỉ Ất hay có cả Giáp?
Bài ca viết «cung Mão riêng gặp Ất mộc»[4]. Bảng tháng lại ghi «trong Mão có Giáp mộc nắm việc 7 ngày, Ất mộc 23 ngày»[1]. Hai sách ghi khác nhau; Viện nêu cả hai, không chọn thay bạn.
卯宮乙木獨相逢
卯中有甲木用事七日乙木二十三日
04Tàng can Thìn, Tuất, Sửu, Mùi gồm những can nào?
Theo bài ca: Thìn tàng Ất, Mậu, Quý; Tuất tàng Tân, Đinh, Mậu; Sửu tàng Quý, Tân, Kỷ; Mùi tàng Ất, Kỷ, Đinh.
Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội đặt ở bốn chi này một can «mộ khố» (kho chứa) khác: Thìn có Nhâm, Tuất có Bính, Sửu có Canh, Mùi có Giáp[1]. Bốn chi này cũng là một nhóm trong tứ hành xung Thìn – Tuất – Sửu – Mùi.
| Chi | Bài ca Uyên Hải Tử Bình | Bảng tháng Tam Mệnh Thông Hội (số ngày) |
|---|---|---|
| Thìn | Ất, Mậu, Quý | Ất 7, Nhâm (mộ khố) 5, Mậu 18 |
| Tuất | Tân, Đinh, Mậu | Tân 7, Bính (mộ khố) 5, Mậu 18 |
| Sửu | Quý, Tân, Kỷ | Quý 7, Canh (mộ khố) 5, Kỷ thổ 18 |
| Mùi | Ất, Kỷ, Đinh | Đinh 7, Giáp (mộ khố) 5, Kỷ thổ 18 |
Ở Sửu và Mùi, bản số viết «巳土». Tỵ là chi thuộc Hoả, còn đây là hành Thổ nắm 18 ngày, nên Viện đọc là Kỷ thổ; đây là cách đọc của Viện, không phải chữ của bản số.
辰藏乙戊三分癸
辰中有乙木用事七日壬水墓庫五日
Sửu có Tân: ví dụ của sách
Mục Luận chính quan của Tam Mệnh Thông Hội viết «ngày Giáp sinh tháng Sửu, trong có Tân kim»[2]. Câu này khớp bài ca, dù bảng tháng của cùng sách không ghi Tân ở Sửu.
又曰甲生丑月内有辛金
Số ngày can nắm việc chỉ để tham khảo
Code cộng bảng tháng: mỗi chi đủ 30 ngày, cả năm 360 ngày. Nhưng ngay sau bảng, sách dẫn lời Tuý Tỉnh Tử: chủ khí nắm quyền có ba khí đầu, giữa, cuối nông sâu khác nhau, người dùng chỉ nên so nặng nhẹ, «lại sao có thể lấy ba, năm, bảy ngày làm hạn?». Soạn giả khen: «thuyết ấy đủ phá cái sai của Uyên Nguyên»[1]. Vì vậy Viện ghi số ngày để bạn đối chiếu, không dùng làm hạn cứng.
又豈可以三五七日為限哉其説足以破淵源之誤
05Tàng can Ngọ và Mùi khác nhau ra sao?
Theo bài ca, Ngọ tàng Đinh, Kỷ; Mùi tàng Ất, Kỷ, Đinh. Mùi có thêm Ất, còn Ngọ thì không.
Bài ca viết «cung Ngọ Đinh hoả cùng Kỷ thổ; cung Mùi Ất, Kỷ, Đinh chung một gốc»[4].
午宮丁火並己土，未宮乙己丁共宗
| Chi | Bài ca Uyên Hải Tử Bình | Bảng tháng Tam Mệnh Thông Hội (số ngày) |
|---|---|---|
| Ngọ | Đinh, Kỷ | Bính 7, Đinh 23 |
| Mùi | Ất, Kỷ, Đinh | Đinh 7, Giáp (mộ khố) 5, Kỷ thổ 18 |
Bảng tháng cho Ngọ chỉ có Bính và Đinh[1]. Nhưng ở các mục khác, cùng sách lại coi Ngọ có thổ. Mục Luận chính quan xếp ngày Nhâm sinh tháng Ngọ, Mùi vào loại «chính khí quan tinh»; chính quan của Nhâm là Kỷ, nên Ngọ phải có Kỷ[2]. Mục Dương nhận hoá ấn viết «Mậu lấy thổ trong Ngọ làm nhận»[2].
午中丙火用事七日丁火二十三日
是戊以午中巳土為刃
06Đọc tàng can trong lá số Bát Tự thế nào?
Tam Mệnh Thông Hội chép ba cách: chỉ xét tàng can ở chi tháng; xét cả bốn chi; và xem can tàng có lộ lên thiên can không. Hai cách đầu nằm trong cùng một sách; Viện nêu song song, không hoà giải.
Cách 1: chỉ xét chi tháng
Soạn giả viết: «cái tàng trong chi chỉ xét theo tháng, năm, ngày, giờ không xét; mệnh người trọng đề cương»[1]. Đề cương là trụ tháng. Cách lấy cách cục từ tháng lệnh, xem bài Bát Tự nhập cách là gì.
又支中所藏止以月論年日時不論人命重提綱厥有㫖哉
Cách 2: xét cả bốn chi
Ở quyển 10, sách chép «Ngọc Tỉnh áo quyết» kèm lời chú: «phải xem bốn chi trước, lôi từng can khí tàng trong đó ra, xét kỹ cái nào nhiều bè, cái nào ít sức, cái nào vượng, cái nào nhược, cái nào nhẹ, cái nào nặng, thì mới rõ lẽ cát hung của dụng thần»[3]. Về cách tìm dụng thần trong Bát Tự, Viện có bài riêng.
此一叚須要先㸔四支一一將所藏干氣提豁出來細推何者黨衆何者力寡
Tàng can lộ lên thiên can
Can tàng trong chi mà hiện lên ở hàng thiên can thì sách gọi là «chi tàng can thấu». Ví dụ của sách: ngày Giáp sinh tháng Dậu, gặp Tân Dậu; ngày Ất sinh tháng Thân, gặp Canh Thân[2]. Tra Bảng 2: Dậu tàng Tân, Thân tàng Canh, đúng can được lộ ra.
更天干透出如甲見辛酉乙見庚申之例謂之支藏干透
Hình: hai ví dụ chi tàng can thấu
Bảng tàng can khớp ví dụ chính khí quan tinh
Code đối chiếu: cả 16 cặp ngày – tháng có «chính khí quan tinh» trong mục ấy đều có can chính quan nằm trong bài ca. Nghĩa là bảng tàng can ở phần 01 khớp với cách sách dùng.
Sách đã kiểm không nói tàng can ứng thế nào vào tính cách hay vận hạn từng người. Muốn đọc lá số của bạn: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Xem dịch vụ Xem mệnh lý07Hỏi – đáp
Tý và Dậu tàng can gì?
Theo bài ca Uyên Hải Tử Bình, Tý chỉ tàng Quý, Dậu chỉ tàng Tân. Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội ghi Tý có Nhâm 7 ngày, Quý 23 ngày; Dậu có Canh 7 ngày, Tân 23 ngày. Số ngày chỉ để đối chiếu, vì cùng sách dẫn lời chê việc lấy số ngày làm hạn.
Thân và Hợi tàng can gì?
Bài ca ghi Thân tàng Canh, Nhâm, Mậu; Hợi tàng Nhâm, Giáp. Bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội ghi Thân có Khôn thổ 5 ngày, Nhâm trường sinh 5 ngày, Canh 20 ngày; Hợi có Mậu 5 ngày, Giáp trường sinh 5 ngày, Nhâm 20 ngày.
Vì sao mỗi nơi ghi bảng tàng can một khác?
Ngay trong sách cổ đã có hơn một bảng. Bài ca Uyên Hải Tử Bình và bảng tháng của Tam Mệnh Thông Hội khác nhau ở Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi; chỉ Tỵ là trùng hẳn. Viện dùng bài ca làm bảng tra chính và ghi bên cạnh chỗ khác.
Xem tàng can cho lá số riêng và khoá học
Tàng can trong lá số nói gì về tôi?
Sách đã kiểm chỉ nói tàng can là nhân nguyên, là dụng thần của nguyệt lệnh, và cách lôi ra để so nặng nhẹ. Ứng vào người cụ thể ra sao thì phải đọc cả lá số. Viện nhận xem mệnh lý theo Bát Tự Hà Lạc, Tứ Trụ Tử Bình, Tử Vi Đẩu Số; liên hệ để được báo giá.
Muốn tự đọc tàng can thì học khoá nào?
Khoá hợp chủ đề là Bát Tự · Tứ Trụ Tử Bình (PT-ML302) trong chương trình mệnh lý của Viện. Cần học xong khoá PT-ML301 trước. Lịch học hiện do tư vấn viên báo; xem trang khoá rồi để lại liên hệ.
Nguồn tham khảo
- Tam Mệnh Thông Hội 三命通會, Vạn Dân Anh 萬民英 soạn, đời Minh; bản Văn Uyên Các Tứ khố toàn thư. Quyển 2, mục «Luận nhân nguyên ty sự» 論人元司事, tờ 32b–36a. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội 三命通會, quyển 5, mục «Luận chính quan» 論正官, tờ 5a–6b, và mục «Dương nhận hoá ấn» 陽刃化印, tờ 66a; bản Văn Uyên Các. Bản Kanripo KR3g0042.
- Tam Mệnh Thông Hội 三命通會, quyển 10, mục «Ngọc Tỉnh áo quyết» 玉井奥訣 (đề Đỗ Khiêm 杜謙), tờ 51a; bản Văn Uyên Các. Bản Kanripo KR3g0042.
- Uyên Hải Tử Bình 淵海子平, bản Wikisource (trang ghi tác giả Dương Tông 楊淙, đời Minh; không ghi bản gốc), mục «Hựu địa chi tàng độn ca» 又地支藏遁歌. Bản Wikisource.
Bảng tra dựng bằng code từ câu chữ của sách và đối chiếu chéo giữa hai sách. Bản Kanripo không chấm câu; ranh giới giữa lời Tuý Tỉnh Tử và lời soạn giả do Viện đọc. Lời dịch là của Viện.
