Nhà quay mặt vào núi có tốt không? Thế tựa sơn hướng thủy và cách cân nhắc theo sách cổ

01Hướng nhà quay vào núi có tốt không?

Tốt khi núi chầu về, nước ôm quanh và minh đường trước nhà rộng; xấu khi núi ép sát, bít mặt nhà. Câu thứ năm trong «Nghi long thập vấn» của Nghi Long Kinh nói thẳng về chỗ ở: «Muốn biết chỗ ở, chỉ cần thế: nước ôm, núi chầu thì ắt có khí.»^[1]

要知居止只要勢，水抱山朝必有氣。

Cùng sách, thiên hạ đặt điều kiện cho khoảng trống trước mặt: «Minh đường rộng thoáng thì khí rộng lớn; án sơn ép sát thì người hung tợn ngang ngạnh.»^[1] Án sơn là núi thấp nằm ngay trước chỗ ở. Minh đường là khoảng đất trống phía trước huyệt (theo lời chú Táng Thư, sách bàn đất táng); Nghi Long Kinh nói nhà ở cùng lẽ với mộ, nên đọc cho nhà là phần suy ra từ đó.

明堂寛濶氣寛大，案山逼迫人兇頑。

Vậy nhà quay mặt vào núi chưa phải tốt hay xấu. Phải xem núi ấy chầu về hay quay đi, và khoảng trống trước nhà rộng hay hẹp.

Tự soát nhà quay hướng vào núi

Đứng ở cửa chính, nhìn ra trước rồi nhìn ra sau, đối chiếu từng dòng trong Bảng 1. Dòng nào rơi vào cột «Sách chê» thì nên nhờ người xem tận nơi.

02Hướng nhà quay vào núi hay quay lưng vào núi thì tốt?

Sách cổ muốn cả hai: sau lưng có núi chủ thấp dần, trước mặt có núi chầu ngay ngắn, cách một khoảng minh đường rộng. Táng Thư, Ngoại thiên, đặt bốn phía: «Phàm táng thì bên trái là Thanh Long, bên phải là Bạch Hổ, phía trước là Chu Tước, phía sau là Huyền Vũ… Huyền Vũ cúi đầu… Chu Tước bay múa.»^[2] Câu này bàn về đất táng.

夫葬以左為青龍，右為白虎，前為朱雀，後為𤣥武。……𤣥武垂頭……朱雀翔舞

Bốn phía và minh đường quanh nhà

Núi sau lưng nhà nên thế nào?

Núi sau nên thấp dần về phía chỗ ở, không ngẩng cao. Lời chú Táng Thư giải «cúi đầu» là từ đỉnh núi chủ thấp dần xuống. Chính văn nói ngược lại: «Huyền Vũ không cúi đầu thì cự thây.»^[2] Với nhà ở, Nghi Long Kinh viết: «Chỗ ngồi chủ nghiêm chỉnh, không có cán ngược, thì dù nhỏ hay lớn cũng yên ổn.»^[1] Sách không giải thêm chữ «cán ngược».

坐主端嚴無返柄，縱饒小大也安和。

Núi trước hướng nhà quay vào nên thế nào?

Núi trước nên chầu về chỗ ở; núi quay lưng là thế xấu. Táng Thư viết: «Chu Tước không múa thì bay đi.» Lời chú giải: núi phía trước quay lưng vô tình, không chịu vòng lại chầu huyệt, như muốn bay vụt đi^[2].

𤣥武不垂者拒屍……朱雀不舞者騰去。（注）前山反背無情

Phát Vi Luận gói lại thành một câu: «Yếu chỉ địa lý chẳng qua là núi sông hướng về hay quay lưng mà thôi.»^[3] Sách này cũng bàn về đất táng. Điều nó xét là núi có quay về phía mình hay không, chứ không phải nhà quay mặt hay quay lưng.

故嘗謂地理之要不過山水向背而已矣

03Nhà ở cần thế đất ra sao?

Nhà ở cần chỗ lớn, rộng, liền dải, bằng phẳng, mặt trước rộng; chỗ chật hẹp thì sách bảo chớ ưa. Câu thứ tư của «Nghi long thập vấn» trước hết cho rằng nhà ở và mộ cùng một lẽ: «Dương trạch muốn ở yên, việc này giống hệt việc đặt mộ.»^[1] Dương trạch là nhà người sống.

Rồi sách nói chỗ khác nhau: «Đại phàm dương trạch cần huyệt lớn, rộng thoáng, liền dải mà lại bằng phẳng; phía trước có “hoành ngọc”, mặt trước rộng.»^[1] «Hoành ngọc» là dải ngang phía trước; sách không giải thêm.

問君陽宅要安居，此與安墳事一如。……大凡陽宅要穴大，寛濶連緜又平伏，前頭横玉靣前寛。

Câu thứ năm nói gọn hơn: «Huyệt táng nên nhỏ, huyệt ở nên lớn; huyệt táng đứng nghiêng, huyệt ở rộng.»^[1] Vì thế nhà quay vào núi mà đất trước nhà hẹp, núi sát mặt thì trái với điều sách đòi cho chỗ ở.

葬穴宜小居穴大，葬穴側立居穴寛。

04Núi trước mặt nhà có che khí không?

Có thể, khi núi bít lại hoặc minh đường hẹp; Nghi Long Kinh nói rõ hai nỗi sợ ấy. Thiên trung viết: «Chỉ sợ núi chầu bít lại không mở… chỉ sợ minh đường hẹp không rộng… Nếu là mặt thì rộng và bằng, nếu là lưng thì nhiều vách dốc.»^[1]

只恐朝山塞不開……只恐明堂狹不寛……若是靣時寛且平，若是背時多陡巖。

Táng Thư gọi thế bít ấy là «núi tù». Chính văn nói «núi tới, nước quanh» là tốt, «núi tù, nước chảy đi» là xấu. Lời chú giải: «Núi tù là minh đường bị ép bít, không rộng thoáng.»^[2] Câu này bàn về đất táng.

（注）山囚明堂逼塞不寛舒也

Như vậy điều đáng ngại không phải là có núi trước nhà. Điều đáng ngại là núi ở quá gần, chắn khoảng trống trước mặt.

05Tựa sơn hướng thủy nghĩa là gì?

Đó là cách nói dân gian cho ý: sau có chỗ dựa che gió, trước có nước giữ khí. Ý này gần với một đoạn trong Nội thiên Táng Thư: «Khí cưỡi gió thì tan, gặp nước ngăn thì dừng… Phép phong thủy: được nước là bậc trên, che được gió là bậc kế.»^[2]

氣乗風則㪚，界水則止。……古人聚之使不散，行之使有止，故謂之風水。……風水之法，得水為上，藏風次之。

Trạch Kinh, sách bàn về nhà ở, dẫn một lời rồi nhận là tốt nhất: «Nhà lấy hình thế làm thân thể, lấy suối nước làm mạch máu, lấy đất làm da thịt…»^[4] Nghĩa là núi, nước quanh nhà là một phần của chính căn nhà.

又云：宅以形勢為身體，以泉水為血脈，以土地為皮肉，以草木為毛髪，以舍屋為衣服，以門户為冠帶。若得如斯，是事儼雅，乃為上吉。

06Hướng nhà quay vào núi xét chung với Bát Trạch thế nào?

Xét hình thế trước, hướng sau; hai phép đo hai thứ khác nhau. Táng Thư, ở Tạp thiên, viết: «Phép xem núi: thế là khó nhất, hình đứng sau, phương lại đứng sau nữa.»^[2] Tạp thiên là phần người biên Tứ khố gọi là thô tạp, tạm giữ; câu này bàn về đất táng.

占山之法，以勢為難，而形次之，方又次之。

Còn tám hướng Bát Trạch lấy từ phép «Đại du niên biến quái». Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi: «Nhà xem trạch dùng phép này.»^[5] Phép ấy tính theo quẻ của cung, không nói tới núi.

大遊年變卦，相宅家用之。

Các bước xem hướng nhà quay vào núi

1. 1Tra Cung PhiNhập năm sinh, giới tính vào La bàn Bát Trạch của Viện; sinh trước Lập Xuân thì nhập năm trước.
2. 2Đọc hướng nhàNhập độ hướng hoặc chọn một trong 24 sơn; công cụ cho biết hướng ấy là sao nào.
3. 3Soát hình thếĐối chiếu núi trước, núi sau, minh đường với Bảng 1.
4. 4Nhờ xem tận nơiHướng rơi vào sao xấu, hoặc hình thế có dòng bị chê: để thầy khảo sát thực tế.

Hướng nhà nằm sát đường ranh giữa hai sơn thì đọc thêm bài Đại Không Vong và nhà phạm hướng.

Tám hướng Bát Trạch theo Cung Phi