Cúng Rằm tháng Giêng có cần gạo muối không? Bài đối chiếu sách cổ và báo chí đã kiểm, kèm bảng tra ngày Rằm năm 2027 và các bước sắm lễ. Cần xem cho nhà mình thì Viện xem riêng.
Điểm chính
- Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy 20/02/2027, ngày Canh Ngọ, Trực Định.
- Kinh Sở tuế thời ký và Thái bình ngự lãm chép lễ vật ngày rằm tháng Giêng là cháo đậu, cháo mỡ, rượu, thịt khô, dùng để cúng cửa nhà; không thấy gạo muối.
- Gạo muối thuộc mâm cúng chúng sinh. Muối mang quan niệm thanh sạch nhưng không phải yêu cầu bắt buộc.
- Rải gạo muối xuống đường là tục của lễ cô hồn tháng Bảy, không phải của lễ Rằm tháng Giêng.
- Sắm lễ, chọn giờ cho nhà mình: Viện xem riêng.
01Cúng Rằm tháng Giêng có cần gạo muối không?
Các nguồn Viện đã kiểm không ghi gạo muối là lễ vật cúng Rằm tháng Giêng; gạo muối được mô tả trong lễ cúng chúng sinh.
Viện không viết «không cần» hay «cấm». Viện chỉ nói điều nguồn ghi: sách cổ chép lễ ngày rằm tháng Giêng bằng cháo và đồ ăn, còn gạo muối thấy ở mâm cúng chúng sinh. Hai bài báo điện tử về nghi lễ cúng Rằm tháng Giêng cũng không nhắc gạo muối. Hai bài chỉ dặn đồ lễ ở nhà nên vừa phải, không phải làm lớn như dịp cuối năm[4].
Sách cổ chép lễ Rằm tháng Giêng thế nào?
Trích Kinh Sở tuế thời ký
«Ngày mười lăm tháng Giêng nấu cháo đậu, rưới dầu mỡ lên trên, để cúng cửa ngõ, cửa nhà.»
正月十五日，作豆糜，加油膏其上，以祠門戶。
Thái bình ngự lãm đời Tống, quyển 30, mục «ngày mười lăm tháng Giêng», chép lại câu này. Sách dẫn thêm Ngọc chúc bảo điển: «ngày mười lăm tháng Giêng nấu cháo mỡ để cúng cửa nhà»[2].
玉燭寳典曰正月十五日作膏粥以祠門户
Lời chú của Đỗ Công Chiêm dẫn truyện thần tằm trong Tục Tề Hài ký để giải nguồn gốc tục này. Thần dặn: «Rằm tháng Giêng năm sau, nên nấu cháo trắng, thả mỡ lên trên mà cúng ta»[1].
明年正月半，宜作白粥，泛膏於上以祭我
Tục xem đèn đêm rằm cũng có ghi. Thái bình ngự lãm dẫn Sử ký: nhà Hán tế Thái Nhất từ chiều tối tới sáng; lời chú viết «nay người ta đêm rằm tháng Giêng đi chơi xem đèn, ấy là dấu tích còn lại của việc này»[2].
史記樂書曰漢家祀太一以昬時祠到明(今人正月望日夜游觀燈是其遺事)
Gạo muối có trong lễ nào? Bảng đối chiếu nguồn
| Nguồn | Lễ được nói tới | Lễ vật ghi trong nguồn | Có gạo muối? |
|---|---|---|---|
| Kinh Sở tuế thời ký | Rằm tháng Giêng, cúng cửa nhà | Cháo đậu rưới mỡ; rượu, thịt khô, bánh, cháo | Không ghi |
| Ngọc chúc bảo điển (Thái bình ngự lãm dẫn) | Rằm tháng Giêng, cúng cửa nhà | Cháo mỡ | Không ghi |
| Thái bình ngự lãm, dò chữ «鹽米» | Không phải lễ cúng | 4 chỗ, đều là gạo muối ban cấp hoặc cứu đói | Có chữ, nhưng không gắn lễ cúng |
| Hai bài báo điện tử về nghi lễ Rằm tháng Giêng | Rằm tháng Giêng | Đồ lễ ở nhà vừa phải, không làm lớn như dịp cuối năm | Không nhắc |
| Đài Tiếng nói Việt Nam, bài cúng chúng sinh | Cúng chúng sinh tháng Bảy | Cháo loãng, gạo, muối, nước, bánh kẹo, hoa quả | Có |
| Báo điện tử, bài tháng cô hồn | Cúng cô hồn tháng Bảy | Đĩa muối, gạo, cháo trắng loãng, giấy áo, giấy tiền, mía | Có |
Trong các bản đã dò, không thấy gạo muối gắn với lễ rằm tháng Giêng. Viện không suy rộng ra mọi sách.
Nhà bạn có lệ riêng về gạo muối ngày Rằm và muốn hỏi nên giữ hay bỏ? Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem riêng02Rằm tháng Giêng năm 2027 là ngày nào?
Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy 20/02/2027, ngày Canh Ngọ, Trực Định. Số dưới đây lấy từ bộ lịch của Viện.
| Mục | Số lịch |
|---|---|
| Dương lịch | Thứ Bảy, 20/02/2027 |
| Âm lịch | 15/1 năm Đinh Mùi |
| Can chi ngày | Canh Ngọ |
| Trực | Định |
| Giờ hoàng đạo | Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu |
Muốn tra thêm sao tốt xấu, tuổi xung của ngày này theo năm sinh: dùng công cụ Xem ngày tốt xấu của Viện. Phần cơ bản miễn phí, không cần đăng nhập.
Chuẩn bị lễ Rằm khi phân vân chuyện gạo muối: bốn bước
- Tra ngày: Rằm tháng Giêng 2027 là thứ Bảy 20/02/2027 (Bảng 2).
- Sắm lễ vừa phải: đồ lễ ở nhà nên vừa phải, không phải làm lớn như dịp cuối năm[4].
- Muốn theo tục cổ cúng cửa: xem cách làm ở phần 04: cháo đậu rưới mỡ, rượu, thịt khô, bánh[1].
- Gạo muối: nguồn đã kiểm xếp gạo muối vào mâm cúng chúng sinh, không vào lễ Rằm tháng Giêng (Bảng 1).
Chọn giờ cúng cho nhà mình: các nguồn đã kiểm không ghi giờ cúng chung của Rằm tháng Giêng. Viện xem riêng theo tuổi gia chủ.
Cần chọn ngày giờ cho lễ của gia đình: gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện chọn ngày giờ03Cúng Rằm tháng Giêng có rải muối gạo không?
Nguồn đã kiểm không ghi tục rải muối gạo trong lễ Rằm tháng Giêng; rải gạo muối là tục của lễ cúng cô hồn tháng Bảy.
Nhà nghiên cứu văn hoá Nguyễn Hùng Vĩ nói với báo chí: «Muối và gạo sau khi cúng xong phải rải xuống đường mang ý nghĩa tiễn cô hồn đi»[6]. Bài của Đài Tiếng nói Việt Nam cũng ghi muối đặt cùng gạo, rồi rắc ra ngoài theo phong tục của nhiều vùng[5]. Cả hai bài nói về lễ tháng Bảy, không nhắc Rằm tháng Giêng.
Cúng Rằm tháng Giêng có phải gạo muối không?
Không phải theo các nguồn đã kiểm. Bài của Đài Tiếng nói Việt Nam giải nghĩa gạo muối trong lễ cúng chúng sinh:
- Gạo: lương thực thiết yếu, đem chia sẻ cho những đối tượng được tin là không nơi nương tựa.
- Muối: dân gian quan niệm thanh sạch, xua điều không may. Bài nói đây không phải cơ sở khoa học, cũng không phải yêu cầu bắt buộc.
- Gạo và muối mang giá trị biểu tượng nhiều hơn giá trị vật chất[5].
Rải vào lúc nào, theo hướng nào, mấy lần: các nguồn đã kiểm không ghi. Viện không tự đặt ra.
Muốn hỏi cách làm theo nếp nhà mình: Viện xem riêng. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem riêng04Cúng ngoài sân cần chuẩn bị những gì ngoài gạo muối?
Nguồn đã kiểm không ghi mâm ngoài sân riêng cho Rằm tháng Giêng; sách cổ chép lễ cúng ở cửa nhà, còn mâm có gạo muối là mâm chúng sinh.
Cúng cửa ngày rằm theo Kinh Sở tuế thời ký
Lời chú của Đỗ Công Chiêm tả cách cúng cửa ngày rằm tháng Giêng: «Nay tục ở các châu, làng: ngày ấy cúng cửa nhà. Cách làm: trước hết cắm cành dương lên hai bên cửa trái, phải; cành dương chỉ về đâu thì bày rượu, thịt khô, đồ ăn uống cùng cháo đậu, bánh, cháo đặc, cắm đũa vào rồi cúng»[1].
今州里風俗，是日祠門戶。其法先以楊枝插於左右門上，隨楊枝所指，乃以酒脯飲食及豆粥餻糜插箸而祭之。
- Cắm cành dương hai bên cửa trái, phải.
- Theo hướng cành dương chỉ, bày rượu, thịt khô, đồ ăn uống.
- Bày thêm cháo đậu, bánh, cháo đặc; cắm đũa vào rồi cúng.
Lễ vật kể ra không có gạo sống hay muối. Đây là lễ cúng ở cửa, không phải ở sân.
Mâm cúng chúng sinh có gạo muối gồm gì?
Đây là mâm của lễ cúng chúng sinh, cô hồn tháng Bảy, không phải mâm Rằm tháng Giêng:
- Theo Đài Tiếng nói Việt Nam: cháo loãng, gạo, muối, nước, bánh kẹo và hoa quả[5].
- Theo Nguyễn Hùng Vĩ: một đĩa muối, gạo, cháo trắng loãng, giấy áo, giấy tiền, mía; thêm bánh kẹo, trái cây, nước, nhang nến; cháo trắng nấu loãng 12 chén nhỏ[6].
Đồ lễ trong nhà và ngoài trời của dịp Tết, xem thêm bài mâm cúng giao thừa gồm những món gì và cách cúng giao thừa ngoài sân, trong nhà.
Nhà bạn muốn bày mâm ngoài sân ngày Rằm và cần biết sắm gì: nguồn đã kiểm không ghi, Viện xem riêng cho gia đình. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện xem riêng05Gạo muối cúng xong xử lý thế nào?
Theo tục lễ cô hồn tháng Bảy, gạo muối cúng xong rải xuống đường, mang ý tiễn cô hồn đi; nhiều vùng rắc ra ngoài.[6][5]
Cách xử lý này các nguồn ghi cho lễ chúng sinh, cô hồn. Với lễ Rằm tháng Giêng, nguồn đã kiểm không ghi gạo muối nên cũng không ghi cách xử lý. Gạo muối của ngày vía Thần Tài là một việc khác: xem bài gạo muối cúng Thần Tài xong làm gì.
Muốn tự học cách chọn ngày theo sách: khoá Huyền Không Đại Quái Xem Ngày (PT-DL307), học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM.
06Hỏi – đáp
Không có gạo muối thì lễ Rằm tháng Giêng có thiếu không?
Theo các nguồn Viện đã kiểm, lễ Rằm tháng Giêng không có gạo muối trong danh sách lễ vật. Sách cổ chép cháo đậu, cháo mỡ, rượu, thịt khô để cúng cửa nhà; báo chí dặn đồ lễ ở nhà nên vừa phải, không làm lớn như dịp cuối năm. Nhà có lệ riêng thì nên hỏi người xem cho nhà mình.
Vì sao nhiều người nghĩ Rằm tháng Giêng phải có gạo muối?
Các nguồn đã kiểm không giải thích điều này. Điều nguồn ghi là gạo muối thuộc mâm cúng chúng sinh, cô hồn tháng Bảy, và cúng xong thì rải ra đường. Viện không suy đoán thêm nguyên do.
Rằm tháng Giêng 2027 là ngày dương lịch nào?
Theo bộ lịch Viện, Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi là thứ Bảy 20/02/2027, ngày Canh Ngọ, Trực Định. Giờ hoàng đạo của ngày là Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu. Tra thêm theo tuổi ở công cụ Xem ngày tốt xấu.
Viện có nhận xem lễ cúng cho gia đình không?
Viện có dịch vụ khảo sát phong thuỷ nhà đất, hôn nhân và cưới hỏi, tang lễ và nghi thức. Không có dịch vụ riêng về nghi lễ cúng rằm; muốn hỏi chọn ngày giờ, gọi 07.6264.1331, nhắn Zalo hoặc để lại lời nhắn ở trang liên hệ.
Muốn tự học chọn ngày thì học khoá nào?
Khoá Huyền Không Đại Quái Xem Ngày (PT-DL307), Cấp 3 của Khoa Địa Lý, cần học xong PT-DL302 trước. Khoá học trực tiếp tại 29 Cộng Hòa, TP.HCM; lịch khai giảng hỏi tư vấn viên.
Nguồn tham khảo
- Kinh Sở tuế thời ký 荊楚歲時記, Tông Lẫm 宗懍 (Nam Lương) soạn, Đỗ Công Chiêm 杜公瞻 (Tùy) chú; mục ngày mười lăm tháng Giêng, chính văn và lời chú «按». Bản Wikisource không chia quyển, không ghi tờ. Bản Wikisource. Tác giả, người chú theo Wikipedia tiếng Trung.
- Thái bình ngự lãm 太平御覽, Lý Phưởng 李昉 (Tống), quyển 30 «時序部十五 · 正月十五日», tờ 2a, 3b. Bản Kanripo KR3k0012.
- Thái bình ngự lãm, dò chữ «鹽米» toàn bộ: quyển 216, 371, 422, 438. Kho Kanripo KR3k0012.
- VnExpress, «Nghi lễ cúng rằm tháng Giêng» (15/2/2022), vnexpress.net; và bài cùng tên (5/3/2015), vnexpress.net.
- VOV, «Vì sao cúng chúng sinh phải có cháo, gạo, muối?» (An Na biên dịch, 18/8/2026). vov.vn.
- VietNamNet, «Tháng cô hồn 2018 có cần kiêng kỵ hay không?» (11/8/2018), lời nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ. vietnamnet.vn.
Bài chỉ ghi những gì tra được trong các nguồn trên và số lịch từ bộ lịch của Viện. Bản Kanripo không chấm câu. Điều nguồn không ghi, Viện để trống và mời xem riêng.
