Tráp ăn hỏi được bê vào ngày ăn hỏi hay ngày cưới? Bài trả lời ngay, kèm bảng so hai ngày, bảng sáu lễ cưới cổ (Lục Lễ) và chỗ cần nhờ Viện chọn ngày.
Điểm chính
- Tráp ăn hỏi do nhà trai mang sang nhà gái trong lễ ăn hỏi.
- Ngày cưới nhà trai vẫn mang lễ: cơi trầu, chai rượu báo giờ đón dâu; trầu cau, rượu, bánh phu thê theo đoàn rước dâu.
- Sách Nghi Lễ ghi lễ vật bằng của (bó lụa, đôi da) ở bước nạp trưng; ngày đón dâu chàng rể chỉ cầm chim nhạn.
- Ngay trong lễ ăn hỏi, hai họ định luôn ngày cưới. Chọn ngày ăn hỏi, ngày cưới cho đôi bạn: Viện xem riêng.
01Bê tráp vào ngày ăn hỏi hay ngày cưới?
Bê tráp là việc của ngày ăn hỏi: nhà trai mang lễ vật sang nhà gái.
Trang Từ điển văn hoá của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài ghi lễ vật của lễ ăn hỏi «thường là: cau tươi, bánh cốm, chè, rượu, bánh xu xê (phu thê), phong bì tiền», và đó là «những lễ vật tối thiểu theo tục lệ cổ truyền»[5]. Sang ngày cưới, trước giờ đón dâu, mẹ chú rể cùng một người thân đến nhà gái «đem cơi trầu, chai rượu» để báo giờ đoàn đón dâu tới[5]. Đoàn rước dâu sau đó có người mang lễ vật gồm trầu cau, rượu, bánh phu thê[6].
Bảng so tráp ăn hỏi và lễ vật ngày cưới
Tìm ngày gia đình bạn sắp làm lễ, đọc sang cột giữa để biết nhà trai mang gì.
| Ngày lễ | Nhà trai mang sang | Người mang, lúc nào |
|---|---|---|
| Lễ ăn hỏi | Cau tươi, bánh cốm, chè, rượu, bánh xu xê (phu thê), phong bì tiền[5] | Nhà trai sang nhà gái; trong lễ này hai họ định luôn ngày cưới[6] |
| Ngày cưới: xin dâu | Cơi trầu, chai rượu[5] | Mẹ chú rể và một người thân, trước giờ đón dâu |
| Ngày cưới: rước dâu | Trầu cau, rượu, bánh phu thê[6] | Người mang lễ đi trong đoàn rước dâu |
Như vậy, nếu nhà bạn hỏi «bê tráp ngày nào», câu trả lời là ngày ăn hỏi.
Đã định làm lễ mà chưa chọn ngày: Viện chọn ngày giờ cho lễ ăn hỏi và lễ cưới theo tuổi đôi bạn. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện chọn ngày ăn hỏi, ngày cưới02Tráp ăn hỏi là gì và do bên nào chuẩn bị?
Tráp ăn hỏi là lễ vật nhà trai sắm, mang sang nhà gái trong lễ ăn hỏi. Bên lo là nhà trai.
Theo trang Từ điển văn hoá, lễ vật này để nhà trai tỏ lòng biết ơn «công ơn dưỡng dục của cha mẹ cô gái», và «xin đóng góp một phần vật chất để nhà gái giảm bớt chi phí xung quanh hôn sự»[5].
| Lễ vật | Bên chuẩn bị |
|---|---|
| Cau tươi | Nhà trai |
| Bánh cốm | Nhà trai |
| Chè | Nhà trai |
| Rượu | Nhà trai |
| Bánh xu xê (phu thê) | Nhà trai |
| Phong bì tiền | Nhà trai |
Bảng trên chép đúng danh mục của nguồn[5]. Bê mấy tráp, ai bưng, nhà gái đáp lễ ra sao: các nguồn Viện đã kiểm không ghi. Muốn làm đúng tục nơi mình, nhờ Viện hướng dẫn nghi thức cưới hỏi.
Trước tráp ăn hỏi, sách lễ cổ ghi ai mang lễ vật
Sách Nghi Lễ, thiên «Sĩ hôn lễ», cho người mang lễ là sứ giả nhà trai, đến nhà gái mà nói: «Ngài có lời tốt, ban vợ cho con tôi. Tôi có lễ của tiền nhân, đôi da, bó lụa, sai người đến xin nạp trưng.» Nhà gái đáp: «ban cho tôi lễ nặng, tôi không dám từ»[1].
納徵，曰：「吾子有嘉命，貺室某也。某有先人之禮，儷皮束帛，使某也請納徵。」
Lễ Ký, thiên «Khúc lễ thượng», cho thấy lễ vật là mốc của hôn sự: «Trai gái không có mối đi lại thì không biết tên nhau; chưa nhận lễ vật thì không giao, không thân»[3].
男女非有行媒，不相知名；非受幣，不交不親。
Chu Hy đời Tống, trong Gia Lễ, cho lễ vật dùng lụa màu, giàu nghèo tuỳ sức, «ít không dưới hai, nhiều không quá mười»; người đời ấy còn dùng «thoa, xuyến, dê, rượu, hoa quả các loại cũng được»[4].
幣用色繪貧富隨宜少不過兩多不踰十今人更用釵釧羊酒果實之屬亦可
03Lễ ăn hỏi nằm ở đâu trong Lục Lễ?
Chưa nguồn nào nói thẳng lễ ăn hỏi là lễ nào trong Lục Lễ. Sách cổ đặt việc đưa lễ vật bằng của ở bước nạp trưng.
Lục Lễ là sáu lễ cưới cổ. Lễ Ký, thiên «Hôn nghĩa», kể đủ năm lễ trước rồi đến lễ đón dâu, tức thân nghênh[2].
Trích Lễ Ký, thiên Hôn nghĩa
«Vì thế lễ cưới có nạp thái, vấn danh, nạp cát, nạp trưng, thỉnh kỳ… Cha đích thân rót rượu cho con và sai đi đón, ấy là trai đi trước gái.»
是以昏禮納采、問名、納吉、納徵、請期，……父親醮子而命之迎，男先於女也。
Bảng sáu lễ và lễ vật từng bước
Cột lễ vật theo Nghi Lễ[1]; cột cuối theo Gia Lễ của Chu Hy[4].
| Thứ tự | Lễ | Việc chính | Lễ vật (Nghi Lễ) | Gia Lễ (Tống) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Nạp thái | Đưa lễ kén chọn; tục đời Tống gọi là «nói định» | Chim nhạn | Giữ |
| 2 | Vấn danh | Hỏi tên | Chim nhạn | Bỏ |
| 3 | Nạp cát | Đem bói, được quẻ tốt thì báo | Chim nhạn | Bỏ |
| 4 | Nạp trưng | Đưa lễ vật bằng của | Bó lụa đen và đỏ nhạt, đôi da thú | Giữ, gọi là nạp tệ |
| 5 | Thỉnh kỳ | Nhà trai xin ngày lành | Chim nhạn | Không có mục riêng |
| 6 | Thân nghênh | Chàng rể đi đón dâu | Chàng rể cầm nhạn | Giữ |
Câu gốc của Nghi Lễ về lễ vật nạp trưng: «một bó lụa đen và đỏ nhạt, một đôi da thú»[1].
納徵：玄纁束帛，儷皮。如納吉禮。
Gia Lễ rút sáu lễ còn mấy lễ
Chu Hy ghi ở mục nạp tệ: «lễ xưa có vấn danh, nạp cát; nay không dùng hết được, chỉ dùng nạp thái, nạp tệ cho giản tiện»[4]. Quyển 3 xếp các mục: bàn việc cưới, nạp thái, nạp tệ, thân nghênh.
古禮有問名納吉今不能盡用止用納采納幣以從簡便
Ở mục nạp thái, sách chú: «tức cái mà tục đời nay gọi là “nói định”»[4].
納其采擇之禮即今世俗所謂言定也
Tráp ăn hỏi ngày nay ứng với lễ nào xưa
Ba điều có nguồn, Viện để riêng, không gộp:
- Sách cổ đặt việc đưa lễ vật bằng của ở nạp trưng (Nghi Lễ), nạp tệ (Gia Lễ)[1][4].
- Trang Từ điển văn hoá: «Ngày nay, về hình thức lễ này vẫn giữ tên là lễ ăn hỏi, nhưng trên thực tế, nó đã bao hàm cả lễ dẫn cưới»[5].
- Wikipedia tiếng Việt ghi lễ ăn hỏi «còn gọi là lễ vấn danh»[6].
Muốn đọc thêm từng lễ trước ngày cưới, xem bài ngày cưới gọi là lễ gì và các lễ trước ngày cưới theo Lục Lễ.
04Ngày cưới có còn bê tráp không?
Ngày cưới nhà trai vẫn mang lễ: cơi trầu, chai rượu khi xin dâu; trầu cau, rượu, bánh phu thê theo đoàn rước dâu.
Lễ cưới chỉ tổ chức sau khi chính quyền đã cấp giấy chứng nhận đăng ký kết hôn; trước đây người ta gọi lễ này là lễ rước dâu[5]. Ngày cưới bê bao nhiêu tráp, tráp gồm gì ngoài các món trên: các nguồn Viện đã kiểm không nói thẳng, nên Viện không tự liệt kê.
Ngày đón dâu trong sách cổ: chàng rể cầm nhạn
Theo Lễ Ký, ngày đón dâu «chàng rể cầm nhạn vào, vái nhường lên nhà, lạy hai lạy đặt nhạn», rồi đánh xe cô dâu[2]. Thiên «Sĩ hôn lễ» tả ngày ấy cũng không ghi lễ vật bằng của; việc đưa lụa, da đã xong ở nạp trưng[1].
壻執鴈入，揖讓升堂，再拜奠鴈
Gia Lễ thêm: lễ ra mắt dùng nhạn sống, đầu quay trái, buộc lụa màu; «không có thì khắc gỗ làm thay»[4].
凡贄用生鴈左首以生色繪交絡之無則刻木為之
Ngoài tráp ăn hỏi, trước và sau ngày cưới ai mang gì
Gia Lễ ghi trước ngày thân nghênh một ngày, nhà gái sai người sang bày phòng chàng rể, tục gọi là «trải phòng»[4].
前期一日女氏使人張陳其壻之室
Sáng hôm sau ngày cưới, cô dâu «cầm giỏ đựng táo, hạt dẻ, thịt khô» ra mắt cha mẹ chồng[2]. Sách gọi đồ đựng ấy là 笲 (cái giỏ), không gọi là tráp; đừng đồng nhất hai thứ.
執笲棗、栗、段脩以見
05Chọn ngày bê tráp ăn hỏi và ngày cưới thế nào?
Ngày ăn hỏi cần chọn trước; ngày cưới thường được hai họ định luôn trong lễ ăn hỏi. Wikipedia tiếng Việt ghi: «Cũng trong lễ ăn hỏi, hai họ định luôn ngày cưới»[6].
Việc xin ngày lành có từ lễ cổ. Ở bước nạp cát, nhà trai báo: «tôi đem bói, quẻ nói “tốt”». Ở bước thỉnh kỳ, sứ giả nói: «sai người đến xin ngày lành»[1].
某加諸卜，占曰『吉』
使某也請吉日
Ba bước chuẩn bị ngày bê tráp ăn hỏi, ngày cưới
Phép chọn ngày theo sao, trực, ngày kỵ cho cưới hỏi chưa nằm trong nguồn cổ thư Viện đã mở cho bài này, nên bài không đưa bảng ngày. Làm theo ba bước sau:
- Tra tuổi đôi bạn và năm cưới (Kim Lâu, Tam Tai, Thái Tuế) bằng công cụ xem tuổi vợ chồng, năm cưới hợp tuổi; công cụ có phần gợi ý tháng cưới.
- Nhờ Viện chọn ngày giờ cụ thể cho lễ dạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới, đón dâu, kèm hướng dẫn nghi thức: xem dịch vụ xem hôn nhân và cưới hỏi hoặc liên hệ báo giá.
- Muốn tự chọn ngày cho việc lớn trong nhà, học khoá Trạch Nhựt (Xem Ngày) PT-103: 8 buổi, mỗi buổi 3 giờ, cần học PT-101 trước. Xem lịch khai giảng.
Hai họ sắp gặp để bàn ngày: gửi năm sinh đôi bạn, Viện chọn ngày ăn hỏi và ngày cưới. Gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.
Nhờ Viện chọn ngày cưới hỏi06Hỏi – đáp
Lễ vật ăn hỏi để làm gì?
Theo trang Từ điển văn hoá, lễ vật để nhà trai tỏ lòng biết ơn công dưỡng dục của cha mẹ cô gái, và góp một phần vật chất cho nhà gái bớt chi phí lo hôn sự. Vì vậy lễ vật do nhà trai sắm và mang sang.
Trước ngày cưới nhà gái có việc gì phải làm?
Theo Gia Lễ của Chu Hy, trước ngày thân nghênh một ngày, nhà gái sai người sang bày biện phòng chàng rể, tục gọi là «trải phòng». Sách dặn chỉ bày nệm, màn trướng là đồ cần dùng; quần áo khoá trong rương hòm, không cần bày ra.
Cái giỏ cô dâu cầm hôm sau ngày cưới có phải tráp không?
Không. Lễ Ký gọi đó là 笲, cái giỏ đựng táo, hạt dẻ, thịt khô để cô dâu ra mắt cha mẹ chồng sáng hôm sau. Sách không gọi là tráp, và đó là việc của cô dâu, không phải lễ vật nhà trai mang sang.
Chọn ngày bê tráp ăn hỏi: dịch vụ và khoá học
Bê tráp ăn hỏi mấy tráp, ai bưng?
Các nguồn Viện đã kiểm không ghi số tráp hay người bưng, nên Viện không đưa con số vào bài. Mỗi nơi một tục; muốn làm đúng tục nơi mình, Viện hướng dẫn nghi thức khi xem riêng cho đôi bạn.
Viện xem hôn nhân và cưới hỏi gồm những gì?
Viện xem tuổi hợp của đôi bên, chọn ngày giờ cho lễ dạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới và đón dâu, và hướng dẫn nghi thức. Liên hệ qua trang liên hệ, gọi hoặc nhắn Zalo 07.6264.1331 để được báo giá.
Muốn tự chọn ngày cưới thì học khoá nào?
Khoá Trạch Nhựt (Xem Ngày) PT-103 của Viện học 8 buổi, mỗi buổi 3 giờ, cần học xong PT-101 trước. Lịch mở lớp xem ở trang lịch khai giảng.
Nguồn tham khảo
- Nghi Lễ 儀禮, thiên «Sĩ hôn lễ» 士昬禮. Bản Wikisource.
- Lễ Ký 禮記, thiên «Hôn nghĩa» 昏義. Bản Wikisource.
- Lễ Ký 禮記, thiên «Khúc lễ thượng» 曲禮上. Bản Wikisource.
- Gia Lễ 家禮, Chu Hy 朱子 (đời Tống), quyển 3 «Hôn lễ» 昬禮, bản Khâm định Tứ khố toàn thư. Bản Wikisource.
- «Lễ tục tiêu biểu của đám cưới Việt Nam», mục Từ điển văn hoá, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (đăng 12/05/2009). Xem trang.
- «Lễ cưới người Việt», Wikipedia tiếng Việt, các mục Lễ ăn hỏi, Lễ cưới – Thành hôn. Xem trang.
Lời dịch chữ Hán là của Viện, dịch sát; chấm câu theo bản Wikisource, riêng Gia Lễ bản Tứ khố không chấm câu nên giữ nguyên. Bài chỉ ghi những gì tra được trong các nguồn trên. Chọn ngày cưới hỏi còn xét tuổi đôi bạn và tục địa phương: nên để Viện xem riêng.
