Xây mộ dùng thước Lỗ Ban nào? Thước 38,8 cm âm phần và cách đọc cung tốt xấu

01Xây mộ dùng thước Lỗ Ban nào?

Xây mộ dùng thước 38,8 xăng-ti-mét, tức thước Đinh Lan, thước dành cho âm phần (phần mộ) và đồ thờ. Trang thước Lỗ Ban của Viện ghi: thước Đinh Lan dùng cho mộ, tiểu quách, bàn thờ, tủ thờ, bài vị^[1].

Thước cuộn bán ngoài chợ thường in hai dải. Wikipedia tiếng Trung, mục «卷尺» (thước cuộn), ghi thước Lỗ Ban hay chia hai phần: nửa trên là thước Văn Công (文公尺) đo dương trạch, tức nhà ở; nửa dưới là thước Đinh Lan (丁蘭尺) đo mộ phần. Chữ đỏ chỉ cát (tốt), chữ đen chỉ hung (xấu)^[2].

Vậy khi xây mộ, bạn đọc dải Đinh Lan, không đọc dải dành cho nhà ở. Viện ghi rõ: ba thước tuyệt đối không dùng lẫn^[1].

02Thước Lỗ Ban 38,8 xăng-ti-mét khác thước 42,9 xăng-ti-mét và 52,2 xăng-ti-mét ở đâu?

Ba thước khác nhau ở việc dùng và số cung: 52,2 xăng-ti-mét đo lọt lòng cửa, 42,9 xăng-ti-mét đo đồ đặc phủ bì, 38,8 xăng-ti-mét đo mộ và đồ thờ. Bảng 1 gom việc dùng và số cung theo trang Viện^[1]; độ dài mỗi cung do Viện tính lại bằng code.

Cung trên thước 38,8 xăng-ti-mét ngắn hơn hai thước kia. Một cung nhỏ chưa tới 1 xăng-ti-mét, nên số đo mộ lệch vài mi-li-mét là có thể sang cung khác. Đo cẩn thận, lấy số lẻ tới 0,1 xăng-ti-mét.

Ý nghĩa tám chữ trên thước 42,9 xăng-ti-mét

Thước 42,9 xăng-ti-mét có tên tám chữ gần giống thước âm phần, dễ nhầm. Trang Viện giảng tám chữ này như sau^[1]: Tài là tiền của; Bệnh là ốm đau; Ly là người nhà chia lìa; Nghĩa là con cái hiếu thuận; Quan là quan lộc, sinh con quý; Kiếp là trộm cướp hao tổn; Hại là hoạn nạn; Bản là phúc đức, nhà cửa hưng thịnh.

Lời giảng ấy là của thước 42,9 xăng-ti-mét. Thước 38,8 xăng-ti-mét cũng có các cung Hại, Nghĩa, Quan, Tài, nhưng trang Viện không giảng nghĩa từng cung của thước âm phần, nên đừng mượn nghĩa của thước nhà ở sang mộ. Muốn đo cửa đi, cửa sổ cho nhà ở, xem bài kích thước cửa gỗ theo thước Lỗ Ban.

03Tra một số đo trên thước Lỗ Ban âm phần thế nào?

Lấy số đo tính bằng xăng-ti-mét chia lấy dư cho 38,8; phần dư rơi vào đoạn nào trong Bảng 2 thì số đo thuộc cung ấy. Cách chia dư này giúp bạn tra được cả số đo dài hơn một vòng thước.

Bốn bước tra một số đo

1. Đo bằng thước mét thường, ghi số xăng-ti-mét lẻ tới 0,1 xăng-ti-mét^[1].
2. Trừ dần 38,8 cho tới khi còn nhỏ hơn 38,8. Số còn lại là phần dư.
3. Dò phần dư trong Bảng 2 để ra cung lớn.
4. Muốn biết cung nhỏ: lấy phần dư trừ mốc đầu của cung, chia 0,97 xăng-ti-mét, làm tròn lên.

Tên và thứ tự mười cung theo trang Viện^[1]. Mốc cung do Viện tính bằng code, với giả định cung Đinh bắt đầu ở vạch 0 và thước lặp lại mỗi 38,8 xăng-ti-mét; công cụ thước Lỗ Ban của Viện chưa mở nên chưa đối chiếu được. Cột cuối chép phân loại ghi trên một hiện vật bảo tàng, xem phần 04.

Ví dụ: 81, 88 và 102 xăng-ti-mét rơi vào cung nào?

Cùng một số đo, ba thước cho ra ba cung khác nhau. Đó là lý do không đo mộ bằng dải thước nhà ở.

Ví dụ 102 xăng-ti-mét: 102 − 38,8 − 38,8 = 24,4. Phần dư 24,4 nằm trong đoạn 23,28 – 27,16 nên thuộc cung Tử; 24,4 − 23,28 = 1,12, chia 0,97 làm tròn lên ra cung nhỏ 2.

Hình: số đo 102 xăng-ti-mét quấn quanh thước 38,8 xăng-ti-mét

Số đo cho từng ngôi mộ: Viện xem riêng

04Cung tốt xấu trên thước Lỗ Ban đọc thế nào?

Cung in chữ đỏ là tốt, cung in chữ đen là xấu; đó là cách đọc chung của thước Lỗ Ban. Trang Viện và Wikipedia tiếng Trung đều ghi như vậy^[1][2]. Cầm thước cuộn, bạn chỉ cần xem vạch số đo rơi vào ô chữ màu gì.

Riêng thước âm phần, Viện tìm được một hiện vật có ghi rõ cung tốt, cung xấu. Đó là một cây thước gỗ thợ mộc của Bảo tàng Dân tục Đài Loan, hồ sơ trên kho số văn vật Đài Loan^[3]:

• Thước dài 42,9 xăng-ti-mét, rộng 4,1 xăng-ti-mét; một mặt là thước Văn Công, một mặt là thước Đinh Lan.
• Mặt Đinh Lan có 10 đơn vị, cùng thứ tự với trang Viện, chỉ khác chữ thứ năm là Mỹ chứ không phải Nghĩa.
• Hồ sơ ghi Đinh, Quan, Hưng, Tài là tốt, thợ nên chọn; Khổ, Tử, Thất là xấu, phải tránh khi đo cao, dài, rộng.

Cột «Hiện vật bảo tàng ghi» ở Bảng 2 chép đúng phân loại này. Đây là phân loại ghi trên hiện vật ấy, không phải lời sách cổ, cũng không phải bảng của Viện. Cây thước ấy dài 42,9 xăng-ti-mét, mỗi đơn vị 4,29 xăng-ti-mét, khác thước 38,8 xăng-ti-mét mỗi cung 3,88 xăng-ti-mét.

Cung Hại, Vượng, Nghĩa trên thước âm phần thì sao?

Ba cung này chưa có nguồn đã kiểm xếp tốt hay xấu. Viện không tự gán. Số đo mộ của bạn rơi vào một trong ba cung ấy, hoặc thước cuộn nhà bạn in màu khác bảng, hãy gửi số đo để Viện xem riêng.

05Sách cổ ghi gì về thước Lỗ Ban?

Sách cổ Viện đã mở chỉ ghi thước Lỗ Ban tám chữ dùng đo cửa, không ghi thước Đinh Lan hay cách đo mộ. Vì vậy phần đo mộ trong bài dựa vào trang Viện và hiện vật bảo tàng, không dựa vào sách cổ.

• Lỗ Ban kinh (魯班經), bản «Lỗ Ban kinh tượng gia kính», quyển 1, mục «Lỗ Ban chân xích»: chia thước tám chữ Tài, Bệnh, Ly, Nghĩa, Quan, Kiếp, Hại, Bản, dùng chọn kích thước cửa đơn, cửa đôi, cửa lớn. Quyển này không có thước Đinh Lan, không có mục đo mộ^[5].
• Lỗ Ban doanh tạo chính thức (đời Minh): theo bài của Lý Càn Lãng trên kho ký ức văn hoá Đài Loan, thước Lỗ Ban dài 1 thước 4 tấc 4 phân thước mộc, khoảng 42,76 xăng-ti-mét; thợ mộc Đài Loan ghi chữ cuối là Bản thay cho Cát^[4]. Viện tính lại: 1,44 × 29,7 xăng-ti-mét (thước mộc) = 42,768 xăng-ti-mét, khớp.
• Dương trạch thập thư (陽宅十書): là nơi tên thước Môn Công xuất hiện sớm nhất; thước này chỉ đo bề rộng cửa đi, cửa sổ^[4].

Bản số Kanripo và Wikisource chưa có các sách này, nên bài không trích nguyên văn chữ Hán. Muốn học xem âm trạch bài bản, khoá Huyền Không Đại Quái (PT-DL302) dạy hệ 64 quẻ cho cả Dương Trạch (nhà ở) và Âm Trạch (mộ phần); cần học PT-DL301 trước.