Bàn thờ Thần Tài ngày thắp hương mấy lần? Giờ thắp, số nén hương và việc thay nước hằng ngày

01Bàn thờ Thần Tài thắp hương hằng ngày mấy lần?

Chưa có nguồn cổ thư nào đã kiểm ghi bàn thờ Thần Tài mỗi ngày thắp mấy lần. Viện không điền con số khi sách không ghi.

Sách gần nhất là Gia lễ (家禮) của Chu Hy đời Tống, chương Từ đường (nhà thờ tổ tiên)^[1]. Sách ghi chủ nhân làm lễ yết buổi sáng (晨謁, thần yết) ở phía trong cửa lớn của từ đường. Lời chú giải thích: chủ nhân là người con trưởng chủ việc tế ở nhà thờ ấy; lễ sáng thì mặc áo thâm y, đốt hương, lạy hai lạy.

Hai điều cần đọc đúng. Một: đây là lễ ở nhà thờ tổ tiên, không phải bàn thờ Thần Tài. Hai: sách không có chữ «chỉ một lần» và không nói số nén. Vì vậy không thể nói «cổ thư quy định thắp hương Thần Tài một lần mỗi ngày».

Bảng tra nhanh: thắp hương Thần Tài hằng ngày, sách đã kiểm ghi gì?

02Nên thắp hương Thần Tài hằng ngày vào giờ nào?

Chưa có nguồn đã kiểm ghi giờ thắp hương Thần Tài trong ngày. Sách chỉ cho biết mốc giờ của những lễ khác.

• Gia lễ gọi lễ thường ngày ở từ đường là «thần yết», chữ 晨 nghĩa là buổi sáng sớm^[1]. Sách không ghi giờ can chi.
• Yên Kinh tuế thời ký (燕京歲時記) của Phú Sát Đôn Sùng đời Thanh chép tục Bắc Kinh: mùng Một Tết, sau đầu giờ Tý thì đốt hương đón thần, đốt pháo tỏ lòng kính^[2]. Đây là lễ một năm một lần.

京師謂元旦為大年初一。每屆初一，於子初後焚香接神，燃爆竹以致敬

Tài Thần được tế vào dịp nào?

Cùng sách ấy, mục Tế Tài Thần chép: «Mùng hai, tế Tài Thần, pháo nổ rất nhiều, ngày đêm không nghỉ»^[2]. Đó là lễ theo dịp đầu năm, không phải lễ hằng ngày.

初二日，致祭財神，鞭炮甚夥，晝夜不休。

Trong các bản cổ thư đã kiểm, Tài Thần chỉ hiện ra trong lễ theo dịp như thế. Viện chưa thấy nguyên văn nào quy định giờ thắp hương Thần Tài hằng ngày. Muốn xem ngày cho lễ Thần Tài đầu năm, đọc bài ngày vía Thần Tài.

03Thắp hương Thần Tài hằng ngày mấy nén?

Chưa có nguồn đã kiểm ghi số nén hương cho bàn thờ Thần Tài. Gia lễ chỉ ghi «đốt hương», không ghi một, ba hay năm nén^[1].

Có người dẫn câu «một nén hương» trong kinh Đạo giáo để nói một nén là đủ. Câu ấy nằm trong Ngọc Hoàng thập thất từ quang đăng nghi (玉皇十七慈光燈儀), sách khoa nghi trong Đạo tạng^[4]. Đó là lời khải mở đầu đàn đăng nghi của đạo sĩ: «Trước hết nhờ một nén hương, thấu lên tầng trời». Câu này không phải lệ thắp hương hằng ngày, nên không dùng để định số nén.

首憑一炷上格叢霄

Thắp nhiều nén có «linh» hơn không?

Sách đã kiểm không nói thắp nhiều nén thì được nhiều hơn. Thái Thượng cảm ứng thiên (太上感應篇) viết: «Hoạ phúc không có cửa, do người tự chuốc lấy; báo ứng thiện ác như bóng theo hình»^[5]. Câu này chỉ nói hoạ phúc do người tự chuốc lấy; sách không bàn đến số nén hương.

太上曰：禍福無門，惟人自召；善惡之報，如影隨形。

04Có phải thay nước bàn thờ Thần Tài mỗi ngày không?

Chưa có nguồn đã kiểm ghi phải thay nước bàn thờ Thần Tài mỗi ngày. Sách chỉ ghi việc giữ sạch đồ thờ và lễ vật theo dịp.

• Chính Nhất uy nghi kinh (正一威儀經), kinh Đạo giáo trong Đạo tạng, khuyết danh, dặn: trước khi đốt hương phải rửa lau hộp hương, lư, cặp gắp, muỗng, khay, tro than cho sạch, rồi mới sắp đặt ngay ngắn, sáng sạch^[3].
• Gia lễ ghi trà, rượu, quả tươi bày vào Tết, Đông chí, mùng 1 và rằm; ngày rằm không bày rượu, chủ nhân chỉ điểm trà, con trưởng giúp^[1]. Đây vẫn là lễ ở từ đường.
• Ở Việt Nam, đồ cúng Ông Địa có điếu thuốc lá, có khi cả ly cà phê^[6].

正一燒香威儀先當洗拭香奩鑪挾匙盤灰炭等具然後裝治平正瑩淨

正至朔望則參 · 望日不設酒不出主主人㸃茶長子佐之

Hình: ba nhịp lễ sách đã kiểm ghi (mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm)

Ba việc làm ngay khi thắp hương Thần Tài hằng ngày

Ba việc dưới đây chỉ dựa vào điều sách đã kiểm có ghi, không thêm con số sách không nói:

1. Trước khi đốt hương, lau sạch lư hương, khay, dọn tro, như Chính Nhất uy nghi kinh dặn cho việc đốt hương^[3].
2. Giữ lệ nhà đang theo về số lần, số nén, nước. Sách đã kiểm không có con số nào để thay lệ ấy.
3. Muốn định lệ cho đúng cửa hàng, văn phòng của bạn: nhờ Viện xem riêng, gọi 07.6264.1331 hoặc nhắn Zalo.

Chuyển chỗ bàn thờ, đặt lại hướng là việc khác: đọc bài xem ngày tốt chuyển bàn thờ Thần Tài và hướng bàn thờ ông Địa Thần Tài.

05Thắp hương Thần Tài hằng ngày có cần văn khấn không?

Chưa có nguồn đã kiểm nói về lời khấn hằng ngày cho Thần Tài. Gia lễ chỉ chép lễ sáng ở từ đường là đốt hương, lạy hai lạy, không chép lời khấn^[1].

Cùng chương ấy, sách ghi việc báo khi ra vào («出入必告»). Đi gần thì chỉ vào cửa chiêm lễ rồi đi, về cũng thế. Đi qua đêm mới về thì đốt hương, lạy hai lạy. Đi xa trên mười ngày thì lạy, đốt hương và báo một câu ngắn: «xin báo con sắp đi đến nơi ấy»^[1]. Đây là lễ báo tổ tiên, sách không dạy cho người vắng mặt ở cửa hàng.

經宿而歸則焚香再拜

Khi nào Gia lễ không dùng chúc văn?

Gia lễ ghi «không dùng chúc văn» (但不用祝) ở một trường hợp: con trưởng đầy tháng đưa ra ra mắt, chủ nhân đứng trước bàn hương báo bằng lời^[1]. Cùng mục báo việc ấy, khi báo được trao chức lại dùng chúc bản (祝版). Vì vậy không thể nói «Gia lễ quy định lễ hằng ngày không dùng chúc văn». Văn khấn cho ngày vía, xem bài văn khấn ngày vía Thần Tài.